Holcostethus sphacelatus (Fabricius, 1794)

Holcostethus sphacelatus, Hemiptera takımının Pentatomidae familyasına ait bir kalkan böceği türüdür. Fabricius tarafından 1794 yılında tanımlanan tür, kızılımsı kahverengi, sık noktalı gövdesi ve açık renkli scutellum ucuyla cinsin tipik görünümünü taşır. Akdeniz ikliminin hâkim olduğu sıcak ve kuru bölgelerde daha sık görülür.

Holcostethus cinsi, Pentatominae alt familyasına ait orta büyüklükte kalkan böceklerini kapsar. Bu cinsin üyeleri genellikle 9–12 mm boyunda, oval gövdeli, kahverengi, kızılımsı ya da zeytin tonlarında, üst yüzeyi sık noktalı böceklerdir. Scutellumun ucu çoğu türde açık renklidir ve antenler ile bağlantı kenarları (connexivum) açık-koyu bantlıdır. Bazı sistematik çalışmalarda cinsin bir kısım türleri yakın akraba Peribalus cinsi altında değerlendirilir. Türler çoğunlukla polifajdır; otsu bitkilerin, çalıların ve ağaçların özsuyuyla, özellikle olgunlaşan tohum ve meyvelerle beslenirler.

Pentatomidae familyası, Hemiptera takımının Heteroptera alt takımına ait olup halk arasında kalkan böcekleri ya da pis kokulu böcekler olarak bilinir. Familyanın üyeleri, sırtın büyük bölümünü kaplayan üçgen biçimli scutellum, beş segmentli antenler ve delici-emici ağız parçalarıyla tanınır. Göğüs bölgesindeki koku bezleri, rahatsız edildiklerinde keskin kokulu bir salgı çıkarır; bu salgı başta kuşlar olmak üzere avcılara karşı etkili bir savunmadır.

Kalkan böceklerinde gelişme eksik başkalaşımla gerçekleşir: dişiler yumurtalarını genellikle bitki yaprakları ya da gövdeleri üzerine düzenli kümeler halinde bırakır, yumurtadan çıkan nimfler beş nimf evresinden geçerek ergin olur. Nimfler erginlere benzer, ancak kanatsızdır ve renk desenleri çoğu zaman farklıdır. Ilıman bölgelerdeki türlerin çoğu kışı ergin olarak yaprak döküntüsü, taş altı ya da bitki örtüsü arasında geçirir ve yılda bir ya da iki döl verir.

Bitkiyle beslenen kalkan böcekleri ekosistemde hem otçul tüketici hem de kuşlar, örümcekler, avcı böcekler ve parazitoit eşek arıları için önemli bir besin kaynağıdır. Özellikle yumurtalarını parazitleyen küçük eşek arıları, bu böceklerin popülasyonlarını doğal olarak düzenler. Kalkan böcekleri insanlar için zararsızdır; ısırmaz ve sokmaz, yalnızca elle tutulduklarında hoş olmayan bir koku bırakabilirler.

Pentatomidae, Türkiye'de çeşitliliği yüksek böcek familyalarından biridir ve Anadolu'nun kurak bozkırlarından nemli ormanlarına kadar pek çok ortamda temsil edilir. Türkiye'deki kalkan böceği faunası, başta Niyazi Lodos ve Fevzi Önder olmak üzere Türk entomologlarının çalışmalarıyla ayrıntılı biçimde incelenmiştir.