Henia illyrica (Meinert, 1870)

Henia illyrica, çok ayaklılar (Myriapoda) içinde yer alan çıyanlar (Chilopoda) sınıfının Geophilomorpha takımına ve Dignathodontidae familyasına ait bir toprak çıyanıdır. Geophilomorpha üyeleri çok ince, uzun ve ipliksi gövdeleri, çok sayıda vücut segmenti ve her segmentte bir çift bacakla tanınır; bacak çifti sayısı türden türe ve bazen aynı türün bireyleri arasında değişir. Gözleri yoktur ve renkleri genellikle sarımsı ya da açık kahverengidir. Tür, adından da anlaşılacağı gibi Balkanlar ile ilişkilendirilir ve Güneydoğu Avrupa ile Doğu Akdeniz bölgesinde yayılış gösterir.

Toprak çıyanları yaşamlarının büyük bölümünü toprakta, yaprak döküntüsünün altında, taşların ve çürüyen odunların altında geçirir. Vücutlarını uzatıp kısaltarak toprak çatlakları ve solucan delikleri arasında rahatça hareket ederler. Gözleri olmadığı için çevrelerini antenleriyle algılarlar.

Tüm çıyanlar gibi avcıdırlar. Başın hemen arkasındaki ilk bacak çifti, zehir bezlerine bağlı kıskaçlara (forcipül) dönüşmüştür; bu kıskaçlarla küçük toprak omurgasızlarını, böcek larvalarını ve solucanları yakalayıp felç ederler. Dignathodontidae familyası üyelerinin baş yapısı ve ağız parçaları, avlarından sıvı besin emmeye uygun biçimde özelleşmiştir. Dişiler yumurtalarını toprakta küçük bir oyuğa bırakır ve yumurtalar ile yavruların çevresine kıvrılarak onları korur.

Toprak çıyanları küçük boyutları ve zayıf kıskaçları nedeniyle insanlar için tehlikeli değildir. Toprak faunasının avcı üyeleri olarak, küçük omurgasızların popülasyonlarını dengelemede rol oynarlar ve toprak sağlığının göstergeleri arasında yer alırlar. Nemli ortamlara bağımlı olduklarından kuru dönemlerde toprağın daha derin katmanlarına çekilirler; geceleri ise yüzeye daha yakın katmanlarda avlanırlar. Yavaş gelişen bu hayvanlar birkaç yıl yaşayabilir.