Haplidia iranica (Petrovitz, 1970)

Haplidia iranica, bokböceğigiller (Scarabaeidae) ailesinin mayıs böcekleri alt ailesine (Melolonthinae) bağlı Haplidia cinsinden bir böcek türüdür. Tür, Petrovitz tarafından 1970 yılında tanımlanmıştır. Bazı sınıflandırmalarda mayıs böcekleri ayrı bir aile (Melolonthidae) olarak ele alınır. Tür adı, İran’a gönderme yapar.

Bu cinsin üyeleri orta boylu, genellikle sarımsı kahverengi ile kızılımsı kahverengi arasında değişen renkte, silindire yakın ve sağlam yapılı böceklerdir. Vücut yüzeyi çoğu türde ince ya da seyrek tüylerle örtülüdür; göğüs üstü (pronotum) ve kanat örtülerindeki noktalanma ile tüylenmenin yoğunluğu türleri ayırmada kullanılan başlıca özelliklerdendir. Bazı tür adları da bu özelliklere gönderme yapar. Antenlerin ucunda, bokböceği üst ailesine özgü yaprak biçimli plakalardan oluşan bir topuz bulunur ve erkeklerde bu topuz genellikle daha belirgindir. Türlerin kesin ayrımı çoğu zaman uzman incelemesi ve erkek üreme organının yapısına bakılmasını gerektirir.

Ergin böcekler genellikle yaz aylarında, çoğunlukla akşam alacakaranlığında ya da gece etkin olur. Erkekler bu saatlerde alçaktan uçarak dişileri arar; dişiler ise çoğu zaman toprağa yakın kalır ve daha az uçar. Yumurtalar toprağa bırakılır. Larvalar, halk arasında “beyaz kurt” olarak da bilinen, C biçiminde kıvrılmış, beyazımsı gövdeli ve kahverengi başlı tipik mayıs böceği larvalarıdır. Toprakta yaşayan larvalar bitki kökleri ve çürüyen organik maddeyle beslenir ve gelişimlerini birkaç yılda tamamlayabilir. Bu nedenle cinsin üyeleri çoğunlukla açık, kuru ve sıcak otlaklar, bozkırlar, maki ve kumlu ya da gevşek topraklı alanlarla ilişkilidir.

Haplidia türleri Akdeniz havzası, Balkanlar, Anadolu ve Orta Doğu’yu kapsayan Palearktik bölgede yayılış gösterir. Pek çok tür dar bir alandan bilinir ve Anadolu, cinsin tür çeşitliliği açısından önemli bölgelerinden biridir. Toprak altındaki larvaları sayesinde bu böcekler toprağın havalanmasına ve organik maddenin ayrışmasına katkıda bulunur; aynı zamanda kuşlar, memeliler ve diğer avcılar için besin kaynağıdır. Larvaları kök yiyen akraba mayıs böceklerinden bazıları tarımda zarar yapabilse de bu cinsin türlerinin çoğu ekonomik bakımdan önemli zararlılar arasında sayılmaz. İnsanlar için herhangi bir tehlike oluşturmazlar.