Gomphocerus sibiricus dimorphus (Karabag, 1953)

Gomphocerus sibiricus dimorphus, düz kanatlılar (Orthoptera) takımının Acrididae familyasına bağlı Gomphocerus sibiricus türünün bir alt türüdür ve Karabag tarafından 1953 yılında tanımlanmıştır. Alt türler, bir türün coğrafi olarak ayrılmış ve genellikle renk, boyut veya kanat uzunluğu gibi küçük özelliklerle ayırt edilen popülasyonlarıdır.

Gomphocerus sibiricus, Türkçe kaynaklarda zaman zaman Sibirya topuzlu çekirgesi olarak anılan, Gomphocerinae alt familyasına ait bir çekirgedir. Türün erkekleri, ön bacaklarının kaval kısmının belirgin biçimde şişkin, topuz şeklinde olmasıyla kolayca tanınır; dişilerde bu şişkinlik yoktur. Gövde genellikle kahverengi, yeşilimsi veya grimsi tonlardadır ve antenlerin ucu hafifçe genişlemiştir. Tür, Avrupa'nın dağlarından Sibirya ve Orta Asya'ya kadar geniş bir alanda, özellikle dağ çayırları ve yüksek otlaklarda yaşar.

Bu çekirgelerin antenleri ipliksi, arka bacakları sıçramaya uyumlu ve güçlüdür. Kanat gelişimi türden türe değişir; bazı türlerde kanatlar karın ucunu geçerken bazılarında kısalmıştır. Çekirgelerin çoğunda olduğu gibi dişiler erkeklerden belirgin şekilde iridir. Türlerin kesin ayrımı çoğunlukla pronotum çizgilerinin biçimi, kanat uzunluğu ve erkek genital yapıları gibi ayrıntılı morfolojik özelliklere dayandığından, arazide yalnızca görünüşe bakarak tür teşhisi yapmak çoğu zaman güçtür.

Bu gruptaki çekirgeler esas olarak otçuldur ve özellikle buğdaygiller ile diğer otsu bitkilerle beslenir. Erkekler arka bacaklarını kanatlarına sürterek türe özgü sesler çıkarır; bu ötüşler eş bulmada ve türlerin birbirinden ayrılmasında önemli rol oynar. Dişiler yumurtalarını toprağa, köpüksü bir salgıyla korunan yumurta paketleri hâlinde bırakır. Kışı genellikle yumurta evresinde geçiren bu türlerde nimfler ilkbaharda çıkar, birkaç kez deri değiştirdikten sonra yaz aylarında ergin hâle gelir. Gelişim tam olmayan başkalaşımla gerçekleşir; nimfler erginlere benzer ancak kanatsızdır.

Çekirgeler step ve otlak ekosistemlerinde bitki örtüsünün tüketilmesi ve besin döngüsü açısından önemli bir yere sahiptir; aynı zamanda kuşlar, sürüngenler, küçük memeliler ve örümcekler için temel besin kaynaklarındandır. Anadolu'nun kurak iç kesimleri ve dağlık bölgeleri bu çekirgeler bakımından zengindir ve birçok türün sınırlı bir yayılışa sahip olduğu bilinmektedir. Bu böcekler insanlar için herhangi bir tehlike oluşturmaz; zehirli değildir. Yaşam alanlarının tarım arazisine dönüştürülmesi, aşırı otlatma ve tarım ilaçlarının kullanımı, özellikle dar yayılışlı çekirge türleri için başlıca tehditler arasında sayılır.