Geranium subsp. brutium

Geranium molle subsp. brutium, sardunyagiller (Geraniaceae) familyasında yer alan bir turnagagası taksonudur. Bazı kaynaklarda ayrı bir tür olarak Geranium brutium adıyla, bazılarında ise yumuşak turnagagası (Geranium molle) türünün bir alt türü olarak ele alınır. Kayıttaki ad tür adı eksik yazılmış olsa da bu taksona karşılık gelir.

Bitki bir ya da iki yıllık, yumuşak tüylü, yükselici ya da dik gövdeli bir otsu bitkidir. Yapraklar yuvarlakça ve avuç biçiminde derin loblara bölünmüştür. Geranium molle'ye çok benzemekle birlikte çiçekleri belirgin biçimde daha iridir; taç yaprakları pembe-mor renkli ve uçları derince iki loba ayrılmıştır. Meyvesi cinsin tipik gaga biçimli yapısını taşır ve olgunlaştığında tohumlar meyve parçalarının kıvrılmasıyla fırlatılır. Meyve parçalarının yüzeyi genellikle düz ya da hafif tüylüdür.

Bu takson çayırlarda, orman açıklıklarında, çalılık kenarlarında, taşlık yamaçlarda ve yol kenarlarında yetişir. Genellikle ilkbahar ve yaz başında çiçeklenir. Görece iri ve renkli çiçekleri arılar, sinekler ve diğer tozlayıcı böcekler tarafından ziyaret edilir. Cinsin diğer tek yıllık türleri gibi kısa sürede tohum bağlar ve uygun koşullarda kolayca yayılır.

Doğal yayılışı Güney İtalya, Balkanlar ve Batı Asya'yı kapsar; tür adı da Güney İtalya'daki tarihî Bruttium bölgesinden gelir. Türkiye'de de bulunan turnagagası taksonları arasındadır. Süs bitkisi olarak yetiştirilen sardunyalarla (Pelargonium) aynı familyadandır, ancak farklı bir cinste yer alır. Bilinen bir zararı yoktur.

Sardunyagiller familyası, meyvelerindeki gaga biçimli uzantılar ve tohumları fırlatarak yayan mekanizmalarıyla tanınır. Bu familyanın yabani türleri, açık otlak ve çalılık topluluklarında tozlayıcı böcekler için önemli bir besin kaynağı oluşturur ve doğal bitki örtüsünün çeşitliliğine katkıda bulunur.