Geranium sanguineum

Geranium sanguineum, turnagagasıgiller (Geraniaceae) familyasının ıtır ya da turna gagası olarak bilinen cinsine (Geranium) ait, gösterişli çiçekli çok yıllık bir otsu bitkidir. Tür adı Latincede kan kırmızısı anlamına gelir ve sonbaharda kırmızıya dönen yapraklarına ya da koyu renkli çiçeklerine gönderme yapar. Avrupa'nın büyük bölümünden Kafkasya ve Batı Asya'ya kadar yayılış gösterir.

Bitki sürünücü köksaplarıyla yayılarak geniş ve yoğun öbekler oluşturur; boyu genellikle 15 ile 40 santimetre arasındadır. Gövdeleri dallı ve uzun tüylüdür. Yaprakları yuvarlakça, beş ile yedi parçaya derin biçimde ayrılmış ve her parça yeniden dar loblara bölünmüştür. Çiçekler genellikle uzun sapların ucunda tek tek açar ve iki ile dört santimetre çapındadır; taç yaprakları parlak macenta ya da pembe-mor renklidir ve koyu damarlar taşır.

Kireçli topraklarda, kuru çayırlarda, açık meşe ormanlarında, orman kenarlarında, çalılıklarda ve kayalık yamaçlarda yetişir. Çiçeklenme ilkbahar sonundan yaz sonuna kadar sürer. Çiçekleri arılar, sinekler ve diğer tozlaştırıcılar tarafından sıkça ziyaret edilir. Meyvesi cinse özgü uzun ve gaga biçimli bir yapıdadır; olgunlaşınca parçaları kıvrılarak tohumları fırlatır.

Dayanıklılığı, uzun çiçeklenme dönemi ve renkli sonbahar yaprakları nedeniyle bahçelerde yer örtücü süs bitkisi olarak yaygın biçimde yetiştirilir ve pek çok kültür çeşidi geliştirilmiştir. Bitkinin kökleri tanen içerir ve geçmişte halk hekimliğinde büzücü özellikleri nedeniyle kullanılmıştır. Turnagagasıgiller familyası, gaga biçimli meyveleri ve bu meyvelerin tohumları fırlatan ya da toprağa gömen özel yapısıyla tanınır. Balkonlarda yetiştirilen sardunyalar (Pelargonium) da bu familyanın üyeleridir ve aynı tipik meyve yapısını taşır.