Geodia cydonium (Jameson, 1811)

Geodia cydonium, Akdeniz'in en iri ve en bilinen süngerlerinden biridir. Geodiidae familyasına ait bu tür, ayva anlamına gelen tür adını yuvarlak, iri ve yumru biçimli gövdesinden alır. Gövdesi açık gri, beyazımsı ya da sarımsı renkte olup çapı birkaç on santimetreye ulaşabilir. Kayalık ve kumlu zeminlerde, genellikle sığ ve orta derinlikteki sularda yaşar; Akdeniz'in yanı sıra Doğu Atlantik'ten de bildirilmiştir.

Geodia cinsinin üyeleri, yüzeylerinde sterraster adı verilen küçük, küre biçimli silis iğnelerinden oluşan sert bir kabuk (korteks) taşır. Bu kabuk, süngerin dış yüzeyine kumlu ve sert bir doku verir. Gövde genellikle iri, yumru, top ya da yastık biçimlidir; su giriş delikleri ve çıkış açıklıkları çoğunlukla yüzeyin belirli bölgelerinde toplanmıştır. Cins dünya genelinde yüzden fazla tür içerir ve hem sığ sularda hem de derin denizlerde temsil edilir.

Bu tür, Tetractinellida takımında yer alır. Bu takımın üyeleri silisten yapılmış iskelet iğnelerinin (spikül) dört kollu, çapa ya da çatal biçimli büyük iğneler (triaen) içermesiyle tanınır. Bu iğneler genellikle gövdenin merkezinden yüzeye doğru ışınsal biçimde dizilir ve süngere sert, dayanıklı bir yapı kazandırır. Türlerin kesin ayrımı çoğunlukla ancak mikroskop altında iğne tiplerinin ve boyutlarının incelenmesiyle yapılabilir.

Süngerler (Porifera) gerçek doku ve organları bulunmayan, en basit yapılı çok hücreli hayvanlardır. Vücutları, suyu küçük gözeneklerden içeri alıp daha büyük açıklıklardan (oskül) dışarı veren bir kanal sistemiyle örülüdür. Bu kanallardaki kamçılı yaka hücreleri suyu sürekli hareket ettirir; sudaki bakteriler, tek hücreli algler ve ince organik parçacıklar bu hücrelerce süzülerek besin olarak kullanılır. Böylece süngerler bulundukları ortamda suyun temizlenmesine katkı sağlayan önemli süzücü canlılardır.

Bu sünger, dokusunda yaşayan bakteri toplulukları ve ürettiği kimyasal maddeler nedeniyle bilimsel araştırmalarda sıkça incelenmiştir. Uzun ömürlü ve yavaş büyüyen bir tür olduğundan, zemine zarar veren avcılık yöntemleri ve kirlilik gibi etkenlere karşı hassastır.

Bu süngere ilişkin özel bir koruma statüsü bilinmemektedir. Süngerler insanlar için tehlikeli değildir; ancak bazı türlerin dokusundaki ince iğneler ve kimyasal maddeler çıplak elle tutulduğunda deride hafif tahriş yapabilir. Bu nedenle dalışlarda süngerlere dokunmamak hem kişinin hem de canlının sağlığı açısından en doğru davranıştır.