Galanthus plicatus

Galanthus plicatus, yaprak kenarlarının dışa doğru kıvrık olmasıyla tanınan bir kardelen türüdür; tür adı da bu kıvrımlı yapıya işaret eder. Yaprakları mavimsi yeşil, çiçekleri görece iridir ve iç tepallerin ucunda yeşil bir leke bulunur. Kırım, Romanya ve Kuzeybatı Türkiye'de yayılış gösterir; ormanlık alanlarda ve çayırlarda yetişir. Kırım Savaşı'ndan dönen askerlerin bu türü Batı Avrupa bahçelerine taşıdığı bilinir.

Kardelenler (Galanthus), nergislerin de yer aldığı nergisgiller (Amaryllidaceae) familyasına ait, soğanlı ve çok yıllık otsu bitkilerdir. Cinsin yaklaşık yirmi türü bulunur ve doğal yayılışı Avrupa'dan Kafkasya'ya ve İran'a kadar uzanır; Anadolu, tür çeşitliliği bakımından en zengin bölgelerden biridir. Her soğandan genellikle iki yaprak ve tek bir çiçek sapı çıkar; sapın ucunda aşağı doğru sarkan, tek ve beyaz bir çiçek bulunur.

Kardelen çiçeğinde üç büyük dış tepal ile daha kısa üç iç tepal yer alır. İç tepallerdeki yeşil lekelerin şekli ve konumu, yaprakların genişliği ve rengi, gençken yaprakların birbirini nasıl sardığı türlerin ayırt edilmesinde kullanılan başlıca özelliklerdir. Çiçeklenme çoğunlukla kış sonu ile ilkbahar başında, karlar erirken gerçekleşir; çiçekler erken uçan arılar tarafından tozlaşır. Tohumlardaki besince zengin uzantı karıncaları çeker ve tohumlar karıncalarla taşınır.

Kardelenlerin bütün türleri, soğanlarının doğadan toplanıp ticaretinin yapılması nedeniyle nesli tehlike altındaki türlerin uluslararası ticaretini düzenleyen CITES sözleşmesinin Ek II listesinde yer alır. Türkiye'de kardelen soğanlarının doğadan sökümü ve ihracatı yasal düzenlemelere ve kotalara bağlıdır. Bitkinin bütün kısımları, özellikle soğanı, alkaloitler içerdiğinden yenmesi zehirlenmeye yol açabilir; öte yandan içerdiği galantamin maddesi tıpta ilaç hammaddesi olarak önem taşır.

Kardelenler, kışın sona erdiğini haber veren ilk çiçekler arasında yer aldığı için halk arasında baharın müjdecisi olarak bilinir ve bahçelerde sevilerek yetiştirilir.