Festuca rubra

Festuca rubra, Türkçede kırmızı yumak olarak bilinen, buğdaygiller (Poaceae) familyasından çok yıllık bir ottur. Adını, alt yaprak kınlarının çoğu zaman kırmızımsı ya da morumsu renkte olmasından alır. Yer altı gövdeleriyle yayılarak çim örtüsü oluşturabilen, çok değişken bir türdür ve çok sayıda alt türü ile çeşidi tanımlanmıştır. Bitki genellikle 20 ile 90 santimetre arasında boylanır.

Kuzey Yarımküre'nin ılıman ve soğuk bölgelerinde geniş bir yayılışa sahiptir; çayırlarda, meralarda, kıyı tuzcullarında ve dağ alanlarında yetişir. Türkiye'de de yaygındır. Gölgeye, soğuğa ve fakir topraklara dayanıklı olduğundan çim karışımlarında ve erozyon kontrolünde çok kullanılır.

Yumak otlarının sapları dik, genellikle düğümlü ve içi boştur. Yapraklar çoğu türde dar, kenarları içe kıvrılarak iğnemsi bir görünüm alabilir; bazı türlerde ise yassı ve geniştir. Yaprak kını ile ayası arasında kısa bir dilcik bulunur. Çiçek durumu salkım biçimli bir panikuladır ve birkaç çiçekli başakçıklardan oluşur. Başakçıklardaki dış çiçek pulları sırtta yuvarlak, ucu sivri ya da kısa kılçıklıdır. Türler arasındaki ayrım çoğu zaman yaprak enine kesitindeki sklerenkim dokusunun dağılımı, başakçık boyu ve kılçık uzunluğu gibi ince özelliklere dayanır; bu nedenle cins, tanımlaması zor bitki grupları arasında sayılır.

Çok yıllık ve çoğunlukla öbek oluşturan bu otlar yaz başında ya da ortasında çiçeklenir; tozlaşma rüzgârla gerçekleşir. Meyvesi, buğdaygillere özgü tek tohumlu bir karyopsistir. Yoğun kök sistemleri sayesinde toprağı tutar, erozyonu azaltır ve dağ çayırlarında, kayalık yamaçlarda ve step alanlarda bitki örtüsünün önemli bir bileşenini oluşturur. Pek çok yumak türü otlayan hayvanlar için değerli bir mera bitkisidir; böcekler ve küçük memeliler için de barınak ve besin sağlar.