Festuca pratensis

Çayır yumağı (Festuca pratensis), buğdaygiller (Poaceae) familyasına ait, güncel sınıflandırmalarda Lolium pratense ya da Schedonorus pratensis adlarıyla da anılan çok yıllık bir ottur. Gevşek öbekler oluşturur; gövdesi genellikle yarım metre ile bir metre arasında boylanır. Yaprakları yassı, parlak yeşil ve tüysüzdür, tabanda gövdeyi saran kulakçıklar taşır. Çiçek durumu dik ya da hafifçe sarkık bir salkımdır ve başakçıkları genellikle kılçıksızdır.

Avrupa ve Batı Asya'ya özgü olan bu tür, değerli bir yem bitkisi olarak birçok bölgeye taşınmıştır. Nemli çayırlarda, meralarda ve yol kenarlarında yaygındır; yaz başında çiçeklenir. Besin değeri yüksek olduğundan çayır-mera karışımlarında sıkça kullanılır.

Yumaklar (Festuca) dünya genelinde birkaç yüz türle temsil edilen, buğdaygiller familyasının en kalabalık cinslerinden biridir. Üyeleri çoğunlukla çok yıllık, öbek oluşturan otsu bitkilerdir; yaprakları genellikle dar, sıklıkla kıvrık ya da iğnemsi, bazen de yassı ve geniştir. Çiçek durumu, birkaç çiçekli başakçıklardan oluşan bir salkımdır; başakçık pulları ve lemmalar türden türe değişen biçimde kılçıklı ya da kılçıksız olabilir. Türlerin birbirinden ayrılmasında yaprak kesitindeki sklerenkima dokusunun dağılımı, kın yapısı ve lemma özellikleri gibi ince ayrıntılar belirleyicidir.

Bu cinsin üyeleri rüzgârla tozlaşır ve genellikle ilkbahar sonu ile yaz başında çiçeklenir. Kök sistemleri yoğun ve saçak biçimli olduğundan toprağı tutarak erozyonu azaltır. Dağ çayırları, step alanları, kayalık yamaçlar ve orman açıklıkları yumak türlerinin en sık görüldüğü yaşam alanlarıdır; birçoğu soğuğa ve kuraklığa dayanıklıdır. Otlak hayvanları için önemli bir besin kaynağı oluşturan türlerin yanı sıra, bazı yumaklar çim karışımlarında ve süs bitkisi olarak da kullanılır.

Türkiye, Anadolu'nun dağlık yapısı ve farklı iklim kuşakları sayesinde yumaklar bakımından zengin bir ülkedir; ülkede çok sayıda tür ve alttür bulunur ve bunların bir kısmı yalnızca Anadolu ile çevresindeki bölgelerde yayılış gösterir. Yumaklar, yüksek dağ otlaklarının bitki örtüsünde çoğu zaman baskın türler arasında yer alır ve bu ekosistemlerde böcekler ile küçük memeliler için barınak sağlar.