Lyciasalamandra fazilae

Fazıla kara semenderi

(Lycia = Likya bölgesi + salamandra = semender; fazilae = Türk zoolog Prof. Dr. Fazıla Ataç’a ithafen)

Likya'nın serin kaya gölgelerinde yaşayan, narin yapılı ve sabırlı bir gece bekçisi.

İnce yapılı, zarif bir semender türüdür.
Sırt rengi kahverengimsi gri; yanlarda pembe-somon renkli benekler belirgindir.
Karın bölgesi daha açık tonlardadır (sarımsı-bej).
Gözler büyük, parlak ve dışa çıkıktır.
Kuyruk kalın ve vücudun %90’ına yakındır; savunma anında kopabilir.

Türkiye'ye endemiktir.
Yalnızca Mersin ili, Silifke ilçesi çevresinde dar bir alanda bulunur.
Özellikle kalkerli taşlık bölgeler, çalı araları, gölge kaya oyukları ve nemli taş altları yaşam alanıdır.
Deniz seviyesinden 400–800 m yüksekliklerde sınırlı yayılım gösterir.
Habitatı son derece parçalıdır ve kentsel genişleme tehdidi altındadır.

Gece avlanan küçük yırtıcıdır; böcek larvaları, küçük örümcekler, sümüklüböcekler ile beslenir.
Avlarını dil çıkarmadan, doğrudan çene hareketiyle yakalar.
Nemli mikrohabitatlardaki besin zincirinde hem avcı hem de potansiyel av konumundadır.

Zararsızdır, kaçınmacı davranış gösterir.
Derisinde bulunan hafif toksik mukus, yalnızca yutma veya göz teması halinde tahrişe neden olabilir.
El ile temas halinde çoğunlukla reaksiyon oluşturmaz.

Ciltle temas: Sabunla yıkama yeterlidir.
Gözle temas: Bol su ile yıkayın, gerekirse doktora başvurun.
Ağızla temas durumunda: Mide bulantısı veya tahriş belirtileri görülürse acil müdahale gereklidir.

Halk arasında neredeyse bilinmeyen bir türdür.
Tür adı, Türkiye’nin ilk kadın amfibi uzmanlarından Prof. Dr. Fazıla Ataç'a ithafen verilmiştir.
1975’te tanımlanmıştır ve Akdeniz biyolojik çeşitliliğinin simgelerinden biri kabul edilir.
Küresel doğa koruma kuruluşları tarafından “çok yüksek öncelikli endemik” olarak tanımlanır.

Efsane: Semender görülürse yağmur yağar.
Gerçek: Bu canlılar nemli ortamlarda aktifleştiği için yağmurla aynı anda görülürler, bu bir korelasyondur.
Efsane: Kayalara dokunduğu yeri kurutur.
Gerçek: Tam tersine, bu tür yalnızca nemli mikrohabitatlarda yaşar.
Efsane: Kuyruğunu koparıp kaçarsa ölür.
Gerçek: Kuyruk kopması bir savunma mekanizmasıdır, semender yeniden kuyruk oluşturabilir.
Efsane: Derisindeki benekler zehir fışkırtır.
Gerçek: Deri toksini dışa fışkırmaz, sadece savunmada pasif olarak salgılanır.

Başoğlu, M. & Atatür, M. K. (1975). A new species of Lyciasalamandra from Silifke, Turkey.
Sparreboom, M. (2014). Salamanders of the Old World
IUCN Red List (2024)
Türkiye Herpetofaunası Atlası (2023)

Fotoğraf:Utku Yılmaz

Bu tür için henüz üye fotoğrafı eklenmemiş.