Salamandra infraimmaculata orientalis

Doğu Ortadoğu Ateş Semenderi

(Salamandra = ateşten gelen, infraimmaculata = karın altı lekesiz + orientalis = doğulu → “Doğulu lekesiz semender”)

Dağların sisli çökeklerinde, geceyle uyanan ve sessizlikle yürüyen Doğu’nun kara–altın semenderi.

Vücut zemin rengi parlak siyah, üstünde daha büyük, dağınık yerleşimli sarı–turuncu benekler bulunur.
Karın bölgesi çoğunlukla siyah ve lekesizdir (infraimmaculata karakteristiği).
Ense bölgesinde zehir bezleri belirgindir; gerektiğinde yoğun mukus salgılar.
Boy uzunluğu 14–20 cm arasıdır.
orientalis, nominal alttüre kıyasla daha doğulu, daha ince gövdeli ve daha seyrek beneklidir.

Türkiye’de yalnızca Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin doğusunda (özellikle Şırnak, Hakkâri, Van’ın güneyi)
Ayrıca Kuzey Irak ve İran’ın batı kesimleri dahil Zagros Dağları'nın batı yamaçlarında yayılır.
Yüksek rakımlı (1500–2400 m), taşlık meşe ormanları, kayalık vadi sistemleri, karstik kaynak çevreleri ve yarı nemli dağ eteklerinde yaşar.
Gececi ve taş altı saklanan bir yapıya sahiptir.
Üreme dönemi dışında çoğunlukla yer altı oyukları ve taş altlarında gizlenir.

Üreme dönemi: Nisan–Haziran, yüksek rakım nedeniyle geç ilkbaharda başlar.
Erkek karada spermatofor bırakır, dişi bunu kloakasıyla alır → iç döllenme gerçekleşir.
Larvivivipar: Gelişmiş larvalar doğar ve hemen suya bırakılır.
Metamorfoz süresi 1.5–2 ay; erişkinliğe ulaşma 3–4 yıl.
Doğum yeri: küçük taş altı su birikintileri ve dağ göletleri.

Deri teması: Sabun ve suyla yıkayın.
Göz teması: Bol suyla yıkayın, kızarıklık devam ederse sağlık kuruluşuna başvurun.
Ağız teması: Yanma, mide bulantısı gibi belirtiler görülürse tıbbi yardım alınmalıdır.
Evcil hayvanlarda: Zehirlenme riski yüksek → veteriner müdahalesi gerekir.

Adı, türün Anadolu’nun doğusundaki yayılımı ve daha doğudaki halklarca bilinirliğinden dolayı “orientalis” (doğulu) olarak verilmiştir.
Hakkâri ve çevresindeki bazı Alevi–Yezidi topluluklarında “kutsal yer semenderi” olarak anıldığı halk anlatımları kaydedilmiştir.
1885’te Martens tarafından Salamandra maculosa orientalis olarak tanımlanmış, sonradan S. infraimmaculata tür kompleksine dahil edilmiştir.

Efsane: Her görüldüğünde yağmur yağar.
Gerçek: Yağmurdan sonra aktifleştikleri için bu gözlem oluşmuştur.
Efsane: Üzerindeki sarı lekeler sayıldığında o yılki kuraklık tahmin edilir.
Gerçek: Lekeler sabittir, iklimle ilgisi yoktur.
Efsane: Dağların kutsal taşı altında yaşar.
Gerçek: Gerçekten taş altlarında yaşar; bu da efsaneye ilham kaynağı olmuştur.
Efsane: Ateşin içinden yürüyerek geçebilir.
Gerçek: Bu, semenderin nemli derisi ve karanlıkta parlamasından kaynaklanan antik çağ efsanesidir.