Euphrasia petiolaris

Euphrasia petiolaris, gözotu cinsine (Euphrasia) ait küçük, otsu ve yarı parazit bir bitki türüdür. Kafkasya, Kuzeydoğu Anadolu ve çevresindeki dağlık bölgelerde yayılış gösterir. Tür adı Latincede “saplı” anlamına gelir ve yapraklarının belirgin saplı oluşuna işaret eder. Dağ çayırlarında ve orman açıklıklarında yetişir; yazın beyazımsı ya da açık mor renkli küçük çiçekler açar.

Gözotu cinsi (Euphrasia), Orobanchaceae familyasına ait, dünya genelinde birkaç yüz tür içeren, tek yıllık (nadiren çok yıllık) küçük otsu bitkilerden oluşan bir cinstir. Cinsin üyeleri yarı parazittir: yeşil yapraklarıyla fotosentez yapabilseler de kökleriyle yakınlarındaki çim ve diğer otsu bitkilerin köklerine bağlanarak su ve mineral madde alırlar. Bu yaşam biçimi nedeniyle genellikle çayırlarda, meralarda ve dağ otlaklarında, başka bitkilerle iç içe yetişirler.

Gözotlarının yaprakları küçük, karşılıklı dizilmiş ve kenarları dişli ya da kılçıklıdır. Çiçekler iki dudaklıdır; beyaz, leylak ya da mor renkli olup çoğunlukla belirgin koyu damarlar ve sarı bir benekle süslüdür. Bu desenler, tozlaşıcı böcekleri çiçeğin merkezine yönlendirir. Meyve, çok sayıda küçük tohum içeren basık bir kapsüldür.

Cinsin sınıflandırması oldukça güçtür: türler kolayca melezleşir, aynı türün bireyleri yetiştikleri ortama ve konakçı bitkilere göre boy ve dallanma bakımından büyük farklılıklar gösterebilir. Bu nedenle türlerin ayırt edilmesinde tüylerin yapısı (salgı tüylü olup olmaması), yaprak dişlerinin şekli ve çiçek büyüklüğü gibi ince ayrıntılar kullanılır. Halk hekimliğinde cinsin bazı üyeleri tarihsel olarak göz rahatsızlıklarında kullanılmıştır; cinsin Türkçe ve Latince adı da bu kullanıma dayanır. Yarı parazit yapıları nedeniyle çayırlarda baskın otların gücünü azaltarak bitki çeşitliliğinin korunmasına katkıda bulunurlar.