Echinaria capitata (Dikenbaşotu)

Echinaria capitata, buğdaygiller (Poaceae) familyasına ait, tek yıllık ve küçük bir ottur. Cinsinin tek türüdür. Cins adı “kirpi”, tür adı ise “baş biçimli” anlamına gelir ve bitkinin dikenli, yuvarlak çiçek başına gönderme yapar.

Bitki genellikle 3–30 santimetre boyunda, ince ve dik ya da hafif eğik gövdelidir. Yaprakları kısa, dar ve yumuşak tüylü olabilir. En belirgin özelliği, gövdenin ucunda yer alan, küre ya da yumurta biçimli, yoğun bir çiçek başıdır. Başakçıkların kavuzlarında bulunan sert, sivri ve batıcı uçlar bu başa dikenli, kirpiyi andıran bir görünüm verir. Başlar olgunlaştıkça sarımsı ya da kahverengimsi bir renk alır.

Kuru, taşlı ve kumlu topraklarda yetişir. Akdeniz tipi çalılıklar, kuru çayırlar, kayalık yamaçlar, nadas tarlaları ve yol kenarları başlıca yaşam alanlarıdır. İlkbaharda çimlenip ilkbahar sonu ve yaz başında çiçeklenir, kurak yaz gelmeden tohumlarını dökerek yaşam döngüsünü tamamlar. Dikenli başakçıkları hayvanların tüylerine tutunarak taşınabilir ve bu yolla yayılmaya yardımcı olur.

Akdeniz havzası, Güney Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'dan İran'a kadar uzanan bölgelerde yayılış gösterir; Türkiye'de özellikle kuru ve açık alanlarda bulunan bir türdür. Küçük boyu nedeniyle ekonomik önemi yoktur; ancak dikenli başları kolay tanınmasını sağlar ve kurak otlak topluluklarının karakteristik tek yıllık türlerinden biri olarak ekolojik değer taşır.