Digitaria sanguinalis

Digitaria sanguinalis, buğdaygiller familyasının Digitaria cinsine ait tek yıllık bir ottur ve Türkçede yaygın olarak çatal otu adıyla bilinir. Sapları önce yerde yayılır, boğumlarından köklenir, ardından dikleşerek 20–60 cm boya ulaşabilir. Yaprakları ve kınları tüylüdür. Sap ucunda parmak gibi yayılan, genellikle dört ila on ince başak kolu bulunur. Olgunlaştığında bitki kızılımsı bir renk alabilir; tür adı da kan rengine işaret eder.

Digitaria cinsi, tropikal ve ılıman bölgelerde yayılış gösteren, çoğunluğu tek yıllık olan otlardan oluşur. Cinsin en belirgin özelliği, sap ucunda parmaklar gibi yayılan birkaç ince başak koludur; bu görünüm cinse Latince parmak anlamına gelen adını vermiştir. Başakçıklar kolların bir yüzünde iki sıra hâlinde dizilir. Bu türler sıcak mevsimde gelişen, C4 fotosentez yolunu kullanan bitkilerdir; bu sayede sıcak ve kurak koşullarda hızla büyür ve çok sayıda tohum üretir. Cinsin birçok üyesi tarlalarda, bahçelerde, çimenliklerde ve yol kenarlarında yaygın yabancı ot olarak bilinir.

Tür Avrupa ve Asya'nın ılıman ve sıcak bölgelerinde doğal olarak yayılış gösterir ve dünyanın birçok yerine yayılmıştır. Tarlalarda, bahçelerde, bağlarda, çimenliklerde ve yol kenarlarında çok yaygındır. Yazın ve sonbaharın başında çiçeklenir; tek bir bitki binlerce tohum üretebilir.

Buğdaygiller (Poaceae ya da eski adıyla Gramineae) familyası, dünyada on binden fazla türle en büyük çiçekli bitki familyalarından biridir. Üyelerinin gövdesi boğumlu ve çoğunlukla içi boş saplardan oluşur; yapraklar gövdeyi saran bir kın ve dar, paralel damarlı bir ayadan meydana gelir. Kın ile aya arasında dil (ligula) denen küçük bir zar ya da tüy sırası bulunur. Çiçekler göze çarpmaz; başakçık adı verilen küçük birimlerde toplanır ve rüzgârla tozlaşır. Meyve, tohum kabuğunun meyve kabuğuyla kaynaştığı karyopsis tipindedir.

Buğdaygiller çayır, bozkır ve mera ekosistemlerinin temelini oluşturur. Toprağı sık saçak kökleriyle tutarak erozyonu azaltır, otçul hayvanlara besin, birçok böcek ve kuşa barınak ve tohum sağlar. Buğday, arpa, çavdar, mısır ve pirinç gibi en önemli tarım bitkileri de bu familyadandır; bu nedenle yabani akrabaları ıslah çalışmalarında gen kaynağı olarak da değer taşır.

Mısır, pamuk, sebze ve bahçe bitkilerinde önemli bir yabancı ottur. Geçmişte bazı bölgelerde tohumları tahıl gibi toplanmış, bitki ayrıca yem olarak da kullanılmıştır.