Daucus broteri

Daucus broteri, maydanozgiller ailesine (Apiaceae) ait, havucun da içinde bulunduğu Daucus cinsinden tek yıllık otsu bir bitki türüdür. Tür adı, Portekizli botanikçi Brotero'ya ithaf edilmiştir. Kültür havucunun yabani akrabalarından biri olarak, cinsin genel özelliklerini taşır.

Bitki genellikle alçak ya da orta boylu, dik veya yayılıcı gövdeli, tüylü bir ottur. Yaprakları cinsin diğer üyelerinde olduğu gibi birkaç kez parçalı, ince dilimlidir. Çiçekleri küçük, beyazımsı ya da pembemsidir ve bileşik şemsiye biçiminde çiçek durumlarında toplanır. Şemsiyenin altında parçalı brakteler bulunur. Meyveleri, Daucus cinsine özgü olarak çengelli ya da sert dikenlerle kaplıdır; bu dikenler meyvelerin hayvan tüylerine ve giysilere yapışarak yayılmasını sağlar.

Tür, Akdeniz ikliminin hâkim olduğu bölgelerde kuru, güneşli, taşlık ve kumlu yerlerde, nadas tarlalarında, yol kenarlarında ve açık çalılıklarda yetişir. Tek yıllık bir bitki olarak kış ve ilkbahar yağışlarıyla gelişir, ilkbahar sonu ile yaz başında çiçeklenip meyve verir ve yaz kuraklığından önce yaşam döngüsünü tamamlar. Maydanozgillerin şemsiye çiçekleri, küçük arılar, sinekler ve böcekler gibi pek çok tozlayıcıya nektar ve polen sağlar.

Doğu Akdeniz ve Batı Asya'da yayılış gösteren bu tür, kültür havucunun genetik çeşitliliği ve evrimiyle ilgili çalışmalarda ilgi gören yabani Daucus türlerinden biridir. Yabani havuç akrabaları, ıslah çalışmaları için hastalık ve kuraklık dayanıklılığı gibi özellikler bakımından değerli genetik kaynaklardır. Maydanozgiller ailesinde zehirli türler de bulunduğundan, yabani şemsiyeli bitkilerin kesin teşhis olmadan yenmemesi önerilir.

Bu bitkinin ait olduğu grubun türleri, tozlayıcı böceklere sağladıkları kaynaklar ve tohumlarıyla beslenen canlılar aracılığıyla doğal bitki topluluklarının işleyişine katkıda bulunur. Türlerin doğru tanınması için çiçek, yaprak ve özellikle olgun meyve özelliklerinin birlikte incelenmesi gerekir; çünkü yakın akraba türler ilk bakışta birbirine çok benzeyebilir.