Dağ labadası (Rumex alpinus)

Rumex alpinus, karabuğdaygiller (Polygonaceae) familyasının Rumex cinsine ait, iri yapılı, çok yıllık otsu bir bitkidir. Türkçede dağ labadası adıyla anılır. Labadalar ve kuzukulakları olarak bilinen Rumex cinsi dünya genelinde yaklaşık iki yüz tür içerir ve çoğu ılıman bölgelerde yayılış gösterir.

Bitki kalın, toprak altında yatay uzanan rizomlara sahiptir ve geniş öbekler oluşturur. Taban yaprakları çok büyük, geniş yürek biçiminde ve uzun saplıdır; kenarları hafif dalgalıdır. Dik gövde bir metreye kadar yükselebilir ve tepesinde yoğun, dallanmış bir salkım halinde çok sayıda küçük, yeşilimsi ya da kırmızımsı çiçek taşır. Meyveler olgunlaştıkça çiçek durumu kahverengimsi kırmızı bir renk alır. Cinsin üyelerinde meyveyi saran üç kanatçık, türlerin ayırt edilmesinde önemli bir özelliktir.

Dağ labadası, dağlık bölgelerde besin bakımından zengin, özellikle azotlu topraklarda yetişir. Hayvanların toplandığı yayla ve ağıl çevrelerinde, dere kenarlarında ve nemli otlaklarda yoğun topluluklar oluşturması tipiktir; bu nedenle gübrelenmiş alanların gösterge bitkilerinden sayılır. Çiçeklenme yaz aylarında gerçekleşir ve rüzgârla tozlaşır.

Tür Avrupa'nın, Kafkasya'nın ve Batı Asya'nın dağlık bölgelerinde doğal olarak bulunur; bazı yerlere insan eliyle taşınarak yerleşmiştir. Geçmişte yaprakları sebze olarak pişirilerek ve hayvan yemi olarak kullanılmış, kökleri de halk hekimliğinde değerlendirilmiştir. Cinsin diğer üyeleri gibi oksalik asit içerdiğinden fazla miktarda tüketilmemelidir. Yoğun öbekleri, otlakların değerini düşüren bir yabani ot olarak da görülebilir. Labadalar ayrıca birçok kelebek ve güve türünün tırtılları için önemli besin bitkileridir ve bu yönüyle böcek çeşitliliğinin sürdürülmesine katkıda bulunur.