Cynodon dactylon var. dactylon

Cynodon dactylon var. dactylon, buğdaygiller (Poaceae) familyasına ait, köpek dişi ayrığı adıyla bilinen çok yıllık bir otun tipik varyetesidir. Dünyanın sıcak ve ılıman bölgelerinde en yaygın otlardan biri olan bu bitki, hem çim alanlarda kullanılan değerli bir tür hem de tarım alanlarında mücadelesi zor bir yabancı ot olarak tanınır.

Bitki toprak üstünde yayılan sürünücü gövdeler (stolon) ve toprak altında uzanan sert, beyazımsı köksaplar (rizom) ile hızla yayılır ve sık bir örtü oluşturur. Yaprakları dar, kısa, grimsi yeşil renklidir. Çiçek durumu, gövdenin ucunda bir noktadan parmak gibi açılan, genellikle üç ile yedi arasında ince başaktan oluşur; türün Latince adı da bu parmak benzeri görünüme işaret eder. Başakçıklar küçük ve tek çiçeklidir, başakların bir yüzünde iki sıra halinde dizilir.

Köpek dişi ayrığı sıcak seven bir bitkidir; yazın güçlü büyür, kışın soğuk bölgelerde yaprakları kahverengileşerek dinlenmeye girer. Kuraklığa, çiğnenmeye ve tuzluluğa dayanıklıdır; yol kenarları, bahçeler, tarlalar, kumullar ve çayırlarda yetişir. Yaz boyunca çiçeklenir ve hem tohumla hem de gövde parçalarıyla çoğalır.

Türün kökeni Eski Dünya’nın sıcak bölgeleri olarak kabul edilir; bugün insan etkisiyle neredeyse tüm dünyaya yayılmıştır. Türkiye’de de çok yaygındır. Spor sahaları ve çimenlikler için ıslah edilmiş çeşitleri bulunur, erozyona karşı toprak tutucu olarak da değerlidir. Hayvanlar için iyi bir mera otudur; ancak tarlalarda köksapları nedeniyle zor kontrol edilen bir yabancı ottur. Poleni bazı kişilerde saman nezlesi tipi alerjilere yol açabilir.

Cynodon dactylon türü içinde farklı coğrafi ve morfolojik varyeteler tanımlanmıştır; var. dactylon bunlar arasında en yaygın olanıdır.