Ctenophthalmus proximus (Wagner, 1903)

Ctenophthalmus proximus, pireler takımına (Siphonaptera) ait Ctenophthalmidae familyasının Ctenophthalmus cinsinde yer alan bir pire türüdür. Tür, Wagner, 1903 tarafından bilim dünyasına tanıtılmıştır. Çoğu akrabası gibi küçük memelilerin dış asalağıdır ve ayrıntılı bilgilerin büyük kısmı uzman entomolojik ve parazitolojik çalışmalara dayanır.

Erişkinler kanatsız, yanlardan basık, kahverengi tonlarında ve genellikle birkaç milimetre boyunda böceklerdir. Vücut üzerindeki geriye yönelmiş kıl ve dikenler, pirenin konakçının kürkünde tutunmasını ve kolayca sökülmemesini sağlar. Ctenophthalmus cinsinde başta tipik olarak üç dişli bir yanak tarağı, ön göğüste ise bir pronotal tarak vardır; gözler ise belirgin biçimde körelmiştir. Cins içindeki türler dış görünüşte birbirine çok benzediğinden kesin teşhis, uzman incelemesi ve özellikle üreme organlarının karşılaştırılmasıyla mümkündür.

Pireler tam başkalaşım geçirir: yaşam döngüleri yumurta, larva, pupa ve erişkin evrelerinden oluşur. Yumurtalar genellikle konakçının yuvasına düşer; bacaksız, kurtçuk biçimli larvalar yuvadaki organik artıklar, döküntüler ve erişkin pirelerin dışkısındaki kurumuş kanla beslenir. Gelişimini tamamlayan larva ipeksi bir koza örerek pupa evresine geçer. Yalnızca erişkinler kan emer ve hem erkekler hem dişiler konakçıdan beslenir.

Cinsin üyeleri başta kemirgenler ve sivri fareler olmak üzere küçük memelilerde yaşar. Konakçının vücudunda sürekli kalmak yerine çoğunlukla yuvada bulunurlar; bu nedenle doğada genellikle kapanla yakalanan küçük memelilerin taranmasıyla ya da yuva malzemesinin incelenmesiyle toplanırlar. Kemirgen popülasyonları arasında dolaşan bazı hastalık etkenlerinin doğal döngüsünde yer alabildikleri için epidemiyolojik çalışmalarda önem taşırlar. İnsanı nadiren ısırırlar ve ev zararlısı olarak bilinmezler.

Ctenophthalmus, pirelerin en kalabalık cinslerinden biridir ve yüzlerce tür ile alt türü kapsar. Cinsin yayılış merkezi Palearktik bölgedir; Avrupa, Kuzey Afrika, Orta Doğu ve Asya'nın geniş kesimlerinde temsil edilir, bazı türleri Afrika'nın daha güneyinde de bulunur. Anadolu, farklı coğrafi bölgeleri ve zengin kemirgen faunasıyla bu cinsin pek çok türüne ev sahipliği yapar ve bölgeden tanımlanmış çok sayıda takson vardır.