Cotesia glomerata (Linnaeus, 1758)

Cotesia glomerata, zar kanatlılar takımının Braconidae familyasına, Microgastrinae alt familyasındaki Cotesia cinsine ait küçük bir parazitoit eşek arısıdır. Linnaeus tarafından 1758 yılında tanımlanan tür, beyaz kelebeklerin, özellikle büyük lahana kelebeğinin (Pieris brassicae) tırtıllarını parazitlemesiyle tanınır ve dünyada en iyi incelenmiş parazitoit arılardan biridir.

Braconidae, zar kanatlıların en kalabalık familyalarından biridir ve dünya genelinde on binlerce türü tanımlanmıştır; gerçek tür sayısının bunun çok üzerinde olduğu düşünülmektedir. Familyanın neredeyse tüm üyeleri başka böceklerin larvalarında gelişen parazitoitlerdir. Bu yaşam biçimi sayesinde braconidler, karasal ekosistemlerde böcek popülasyonlarını sınırlayan en etkili doğal düşman gruplarından birini oluşturur ve bilimsel olarak da yoğun biçimde incelenir.

Ergin arı yaklaşık birkaç milimetre boyundadır. Vücut parlak siyah, bacaklar kısmen sarımsı ya da kahverengimsidir. Antenler uzundur, kanatlar saydamdır ve ön kanatta koyu bir pterostigma bulunur. Dişinin yumurta borusu kısadır ve dışarıdan pek belirgin değildir.

Tür, gregar bir endoparazitoittir: dişi, genç tırtılın vücuduna tek seferde çok sayıda yumurta bırakır. Yumurtayla birlikte konağa aktarılan polidnavirüsler tırtılın bağışıklık sistemini baskılar. Larvalar konağın içinde beslenerek gelişir; olgunlaşınca tırtılın derisini delerek dışarı çıkar ve hemen yanında kümelenmiş, sarı renkli ipek kozalar örerler. Bu koza kümeleri, lahana yaprakları ve duvarlarda ölmekte olan tırtılların çevresinde sıkça görülür. Dişiler, tırtıl tarafından zarar gören bitkilerin saldığı uçucu kokuları izleyerek konaklarını bulur; bu ilişki bitki-böcek etkileşimleri çalışmalarında klasik bir örnektir.

Palearktik bölgede geniş yayılışlıdır ve lahana kelebeklerine karşı biyolojik mücadele amacıyla başka kıtalara da taşınmıştır. Lahanagiller yetiştirilen bahçe ve tarlalarda yararlı bir doğal düşmandır. İnsanlar için tehlikeli değildir.