Cossus cossus (Linnaeus, 1758)

Cossus cossus, pul kanatlılar (Lepidoptera) takımının Cossidae familyasına ait iri bir güvedir ve familyanın Avrupa'daki en tanınmış temsilcisidir. İngilizcede keçi güvesi olarak bilinir; bu ad tırtılın yaydığı keskin, keçiyi andıran kokudan gelir. Türkçede ağaç delen güve ya da söğüt ağaç kurdu adlarıyla anılır.

Ergin güvenin kanat açıklığı yaklaşık altı ila dokuz santimetre arasındadır. Gövdesi kalın ve tüylüdür. Ön kanatlar gri ve kahverengi tonlarda olup ağaç kabuğunu andıran çok sayıda ince, koyu ve dalgalı çizgiyle kaplıdır. Tırtıl ise sırtı koyu kırmızı, yanları sarımsı renkli, parlak siyah başlı ve on santimetreye yaklaşan bir boya ulaşabilen iri bir larvadır.

Tırtıllar söğüt, kavak, meşe, huş, dişbudak ve meyve ağaçları gibi yaprak döken ağaçların gövdelerinde, odun içinde geniş tüneller açarak beslenir. Gelişimleri üç ila dört yıl sürebilir. Olgunlaşan tırtıl çoğunlukla toprağa ya da gövde içine inerek pupa olur. Erginler yaz başında ve ortasında gece uçar, beslenmez ve yalnızca birkaç gün yaşar. Dişiler yumurtalarını ağaç kabuğunun yarıklarına bırakır.

Ağaç delen güveler, tırtıl evresinin uzunluğu ve ergin evrenin kısalığı bakımından pul kanatlılar içinde dikkat çeken bir gruptur. Tırtılların bitki dokusu içindeki beslenmesi, ölü ve canlı bitki kısımlarının parçalanmasını hızlandırır ve açılan tüneller başka böcekler için de yaşam alanı oluşturur. Familya Anadolu'da, özellikle kurak ve dağlık bölgelerde, çok sayıda tür ile temsil edilir.

Tür Avrupa, Kuzey Afrika ve Asya'nın ılıman bölgelerinde geniş bir yayılış gösterir. Nehir kenarları, parklar, meyve bahçeleri ve yol ağaçları sık görüldüğü yerlerdir. Yoğun olduğu yerlerde ağaçları zayıflatarak meyve bahçelerinde ve ağaçlandırmalarda zarara yol açabilir. Tırtılı ısırabilir ancak zehirli değildir ve insanlar için tehlike oluşturmaz.