Colletes punctatus (Mocsáry, 1877)

Colletes punctatus, zar kanatlılar (Hymenoptera) takımının Colletidae ailesine ait, yalnız yaşayan bir arı türüdür. Ailenin üyeleri yuvalarını selofana benzeyen salgı zarıyla kapladıkları için “selofan arıları” ya da “sıvacı arılar” olarak da anılır. Tür, 19. yüzyılda Macar entomolog Mocsáry tarafından tanımlanmıştır.

Colletes cinsinin üyeleri genellikle orta büyüklükte, 7–16 mm arasında, gövdesi kahverengimsi ya da gri tüylerle kaplı arılardır. Karın halkalarının arka kenarlarında çoğu türde belirgin açık renkli tüy bantları bulunur; bu bantlar cinsin en kolay tanınan özelliklerindendir. Yüzleri görece uzun, dilleri ise kısa ve ucu iki loblu ya da küt yapıdadır. Dişiler polenleri arka bacaklarındaki tüylerle taşır.

Bu arılar yalnız yaşar; her dişi kendi yuvasını kendisi kazar. Yuvalar çoğunlukla kumlu ya da gevşek topraklarda, güneşli yamaçlarda, yol kenarlarında ve kıyı kumullarında açılır. Uygun alanlarda çok sayıda dişi yan yana yuva kazarak gevşek topluluklar oluşturabilir. Dişiler yuva hücrelerinin iç yüzeyini salgıladıkları ve kuruyunca selofana benzeyen su geçirmez bir zarla kaplar; ailenin “selofan arıları” olarak anılması bundandır. Hücreye sıvımsı bir polen ve bal özü karışımı konur, üzerine tek yumurta bırakılır. Larva bu besinle gelişir ve çoğu türde yılda tek döl görülür.

Türün yayılışı Palearktik bölgenin güneydoğu kesimlerini kapsar; Doğu Avrupa’dan Anadolu ve Orta Asya bozkırlarına kadar uzanan sıcak ve açık habitatlarla ilişkilidir. Colletes türlerinin önemli bir kısmı belirli bitki ailelerine bağlı, polen bakımından seçici arılardır; bu nedenle doğal bitki örtüsünün tozlaşmasında önemli rol oynarlar. Yuvaları, Epeolus cinsine ait asalak arılar tarafından istila edilebilir. Cins Kuzey Yarımküre’de, özellikle Palearktik bölgede çok çeşitlidir ve dünyada birkaç yüz türü bilinir. Türkiye, Akdeniz ve Orta Asya faunalarının buluştuğu konumu nedeniyle bu cins açısından zengin bir ülkedir. İnsanlar için tehlikeli değildirler; dişiler yalnızca sıkıştırıldıklarında hafifçe sokabilir.