Cerasus avium

Cerasus avium, gülgiller (Rosaceae) familyasının Prunus cinsine bağlı, halk arasında kiraz olarak bilinen meyve ağacıdır. Günümüzde pek çok kaynakta Prunus avium adıyla anılır; Cerasus adı ise kirazları ve vişneleri ayrı bir cins olarak ele alan sınıflandırmalarda kullanılır. Yabani formu kuş kirazı olarak da bilinir ve kültür kirazlarının atasıdır.

Uygun koşullarda 15–25 metreye kadar boylanabilen, düz gövdeli, yaprak döken bir ağaçtır. Kabuğu kırmızımsı kahverengi ve parlaktır, enine şeritler hâlinde soyulur. Yaprakları eliptik, ucu sivri ve kenarları dişlidir; yaprak sapının üst kısmında küçük bezler bulunur. İlkbaharda, yapraklanmayla birlikte ya da hemen öncesinde, uzun saplı beyaz çiçekler demetler hâlinde açar. Meyvesi küçük, yuvarlak, tek çekirdekli bir sert çekirdekli meyvedir; yabani bireylerde koyu kırmızı ile siyahımsı arasında değişir, tadı tatlı ya da hafif buruktur.

Yabani kiraz ormanlarda, orman kenarlarında ve çalılıklarda, genellikle derin ve nemli topraklarda yetişir. Çiçekleri arılar başta olmak üzere birçok böcek için önemli bir erken nektar kaynağıdır. Meyveleri kuşlar ve memeliler tarafından yenir; tohumlar bu hayvanlar aracılığıyla yayılır. Bu nedenle orman ekosistemlerinde yaban hayatı için değerli bir türdür.

Doğal yayılış alanı Avrupa, Kuzeybatı Afrika ve Batı Asya'yı kapsar; Anadolu ve Kafkasya bölgesi kirazın kültüre alındığı önemli merkezler arasında sayılır. Türkiye dünyanın önde gelen kiraz üreticilerindendir. Odunu kızılımsı renkli, ince dokulu ve değerli olduğundan mobilya ve doğramacılıkta kullanılır. Meyve sapları halk arasında idrar söktürücü çay olarak tüketilir. Çekirdek içi, diğer Prunus türlerinde olduğu gibi siyanojenik bileşikler içerdiğinden çok miktarda tüketilmemelidir.