Centranthus ruber

Centranthus ruber, hanımeligiller (Caprifoliaceae) familyasına ait, eski sınıflandırmalarda kediotugiller (Valerianaceae) içinde değerlendirilen çok yıllık otsu bir bitkidir. Gösterişli çiçekleri nedeniyle dünyanın pek çok yerinde süs bitkisi olarak yetiştirilir ve kırmızı kediotu olarak da anılır.

Genellikle 30–80 cm boyunda, tabanda hafifçe odunlaşan, dik ya da yayılıcı gövdeli bir bitkidir. Yaprakları karşılıklı, mavimsi yeşil, etli ve mızrak ya da yumurta biçimlidir. Küçük, boru şeklindeki çiçekleri gövde uçlarında yoğun, yuvarlakça salkımlar oluşturur. Çiçek rengi çoğunlukla kırmızı ya da koyu pembedir; beyaz çiçekli formları da vardır. Her çiçeğin taç borusunun dibinde ince bir mahmuz bulunur ve çiçekte yalnızca tek bir erkek organ yer alır; bu özellik cinsin tanınmasında önemlidir. Meyveleri, rüzgârla taşınmaya uygun tüylü bir taç taşır.

Kayalıklarda, eski duvarlarda, taşlık yamaçlarda, yol kenarlarında ve kıyı uçurumlarında, kireçli ve iyi drene olan toprakları tercih eder. Kuraklığa oldukça dayanıklıdır. İlkbahar sonundan sonbahara kadar uzun bir dönem boyunca çiçek açar. Uzun taç borusu nedeniyle çiçeklerini özellikle kelebekler ve şahin güveleri gibi uzun hortumlu böcekler ziyaret eder.

Doğal yayılışı Akdeniz havzasıdır. Süs bitkisi olarak yetiştirilmesi sonucunda Batı Avrupa, Kuzey Amerika, Avustralya ve Yeni Zelanda gibi birçok bölgede doğallaşmış, bazı yerlerde duvarlarda ve kıyı alanlarında yayılarak istilacı hâle gelmiştir. Genç yaprakları bazı Akdeniz ülkelerinde sebze olarak tüketilir.