Carex rostrata

Carex rostrata, ayakotugiller (Cyperaceae) familyasının Carex cinsine ait çok yıllık bir sulak alan bitkisidir. Adı, utrikulalarının ucundaki belirgin gagaya işaret eder.

Gövdeleri genellikle 30 ile 100 santimetre boyundadır; aşağı kısmı yuvarlağa yakın, yukarısı küt köşelidir. Yaprakları dar, mavimsi gri-yeşil renklidir. Gövdenin ucunda birkaç ince erkek başak, altında ise silindir biçimli dişi başaklar bulunur. Olgunlaşan utrikulalar şişkin, parlak ve gagalıdır, başaklardan dışa doğru açılır.

Turbalıklar, bataklıklar, göl ve gölet kıyıları gibi sığ su ile kaplı, genellikle besince fakir ya da orta derecede zengin yerlerde yetişir; yoğun rizomlarıyla geniş topluluklar oluşturur. Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika'nın serin bölgelerinde geniş yayılış gösterir.

Carex cinsi, dünya genelinde yaklaşık iki bin türle çiçekli bitkilerin en kalabalık cinslerinden biridir ve özellikle ılıman ile soğuk bölgelerde çeşitlenmiştir. Cinsin üyeleri ilk bakışta buğdaygillere benzese de çoğunlukla üçgen kesitli gövdeleri, boğumsuz sapları ve üç sıra hâlinde dizilen yapraklarıyla ayrılır. Dişi çiçekler, utrikula adı verilen ve meyveyi saran küçük bir keseciğin içinde bulunur; bu keseciğin biçimi, tüylülüğü, gagası ve damarlanması türlerin ayırt edilmesinde en önemli özelliktir.

Cinsin bitkileri rüzgârla tozlaşır; çiçekleri gösterişsizdir ve taç yapraklardan yoksundur. Yoğun kök ve rizom sistemleri toprağı tutarak erozyonu azaltır, sulak alanlarda ise kıyıların sağlamlaşmasına ve organik maddenin birikmesine katkıda bulunur. Tohumları kuşlar ve küçük memeliler için besin, sık öbekleri de birçok omurgasız hayvan, amfibi ve yuvalayan kuş için barınak oluşturur. Bazı kelebek ve güve türlerinin tırtılları ayakotlarının yapraklarıyla beslenir. Türlerin kesin teşhisi genellikle olgun meyveli örneklerin büyüteçle incelenmesini gerektirir; bu nedenle cinsin birçok üyesi yalnızca uzmanlarca güvenle ayırt edilebilir.