Carex nigra

Carex nigra, ayakotugiller familyasına ait çok yıllık bir saz türüdür. Avrupa'da çok yaygındır; Batı Asya, Kuzey Afrika ve Kuzey Amerika'nın bazı bölgelerinde de bulunur. Islak çayırlarda, turbalıklarda, bataklıklarda ve dere kenarlarında yetişir. Sürünücü toprak altı gövdeleriyle yayılır; koyu, siyahımsı pullu dişi başakları ve mavimsi yeşil yapraklarıyla tanınır. Değişken bir tür olduğundan birkaç alttürü ayrılır.

Carex cinsi, dünya genelinde iki binin üzerinde türüyle çiçekli bitkilerin en kalabalık cinslerinden biridir. Üyeleri çok yıllık, otsu bitkilerdir; gövdeleri çoğunlukla üç köşeli ve içi dolu, yaprakları ise dar, şerit biçimli ve kapalı kınlıdır. Çiçekler tek eşeylidir ve başak adı verilen küçük çiçek kümelerinde toplanır. Dişi çiçek, ütrikül denen keseciğe benzer bir örtü içinde bulunur; bu yapının biçimi, büyüklüğü ve gagası türlerin ayırt edilmesinde en önemli özelliklerdendir.

Ayakotugiller (Cyperaceae) familyası, görünüş olarak buğdaygillere benzese de üç köşeli gövdeleri, boğumsuz sapları ve üç sıralı yaprak dizilişiyle onlardan ayrılır. Çiçekleri rüzgârla tozlaşır ve gösterişsizdir. Bu familyanın üyeleri özellikle sulak alanlarda, bataklıklarda ve nemli çayırlarda bitki örtüsünün önemli bir bölümünü oluşturur.

Bu cinsin türleri doğada önemli roller üstlenir: yoğun kök sistemleriyle toprağı bağlar, su kenarlarını korur, sulak alanlarda ve çayırlarda bitki örtüsünün iskeletini oluşturur. Tohumları ve yaprakları kuşlar, böcekler ve otlayan hayvanlar için besin kaynağıdır. Türler birbirine çok benzediğinden güvenilir teşhis için olgun ütrikül ve fındıkçıkların incelenmesi gerekir.

Çiçeklenmeden sonra olgunlaşan fındıkçıklar yere düşerek ya da su, rüzgâr ve hayvanlar aracılığıyla taşınarak yayılır. Bitki ayrıca toprak altı gövdeleriyle bitkisel yolla da çoğalabilir. Bu cinsin üyeleri genellikle yaşam alanlarının nem, toprak yapısı ve kireç içeriği gibi koşullarına sıkı biçimde bağlıdır; bu nedenle bulundukları alanların ekolojik durumu hakkında iyi birer gösterge sayılırlar.