Carex hartmanii

Carex hartmanii, sazgiller familyasından çok yıllık bir saz türüdür. Tür adı, İsveçli botanikçi Hartman'a ithaf edilmiştir. Gövde ucunda toplanmış birkaç başaktan oluşan çiçek durumu vardır; en üstteki başağın tepesinde dişi, tabanında erkek çiçekler bulunur. Nemli çayırlarda, bataklık kenarlarında ve sulak otlaklarda yetişir; Avrupa'dan Batı Asya'ya ve Sibirya'ya kadar yayılış gösterir. Birçok Avrupa ülkesinde yaşam alanlarının kaybı nedeniyle nadir hâle gelmiştir.

Carex, sazgiller (Cyperaceae) familyasının en büyük cinsidir ve dünya genelinde iki binden fazla türüyle çiçekli bitkilerin en kalabalık cinslerinden biri sayılır. Bu bitkiler çoğunlukla çok yıllık, otsu ve rizomlu ya da öbek oluşturan bitkilerdir. Gövdeleri genellikle üç köşeli ve boğumsuzdur; yaprakları dar, şerit biçimli ve gövde etrafında üç sıra hâlinde dizilidir. Bu özellikleri onları buğdaygillerden ayırmaya yardımcı olur.

Cinsin en ayırt edici özelliği, dişi çiçeğin meyveyi saran tulum biçimli bir örtü (utriculus) içinde bulunmasıdır. Çiçekler tek eşeylidir; erkek ve dişi çiçekler aynı başakta ya da ayrı başaklarda yer alabilir. Türlerin ayırt edilmesinde başakların dizilişi, utriculus'un biçimi, rengi ve gagası, pulların rengi ile dişicik tepesi sayısı gibi küçük ayrıntılar kullanılır; bu nedenle pek çok tür yalnızca olgun meyveli örneklerle güvenilir şekilde tanımlanabilir.

Carex türleri bataklıklardan ve göl kıyılarından ormanlara, çayırlara, alpin kayalıklara ve kurak steplere kadar çok farklı ortamlarda yaşar; özellikle ılıman ve soğuk bölgelerde zengindir. Rüzgârla tozlaşırlar ve çiçeklenme çoğunlukla ilkbahar ile yaz başında gerçekleşir. Yoğun kök ve rizom sistemleri toprağı tutar, sulak alanlarda turba oluşumuna katkıda bulunur. Tohumları kuşlar ve küçük memeliler için besin, yaprakları ise birçok kelebek ve güve tırtılı için besin bitkisidir. Türkiye, cinsin çok sayıda türünü barındıran zengin bir bölgedir.