Carex elata

Carex elata, ilakgiller (Cyperaceae) familyasından iri, çok yıllık bir ilak türüdür. Yoğun öbekler halinde büyür ve zamanla su yüzeyinden yükselen, yaşlı yaprak ve köklerden oluşan büyük tümsekler meydana getirir; bu tümsekler başka bitkiler ve küçük hayvanlar için de barınak olur. Gövdeleri bir metreye kadar boylanabilir. Gövdenin ucunda bir veya birkaç ince erkek başak, daha aşağıda ise dik, silindirik dişi başaklar bulunur. Göl ve gölet kıyılarında, bataklıklarda ve ağır akan suların kenarlarında yetişir. Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'da yayılış gösterir.

Carex cinsi, dünya genelinde iki bine yakın türüyle çiçekli bitkilerin en kalabalık cinslerinden biridir ve özellikle Kuzey Yarımküre'nin ılıman ve soğuk bölgelerinde çok yaygındır. Türkçede bu cinsin üyelerine genel olarak ilak adı verilir. Ilakların gövdeleri çoğunlukla üç köşeli ve içi dolu olur; yaprakları gövde üzerinde üç sıra halinde dizilir ve kapalı yaprak kınlarıyla gövdeyi sarar. Bu özellikler onları ilk bakışta çok benzedikleri buğdaygillerden ayırmaya yarar.

Ilakların çiçekleri tek eşeylidir ve başaklar halinde toplanır. Dişi çiçek, utrikula adı verilen tulumsu bir örtü içinde bulunur; meyve bu örtünün içinde gelişen küçük ve sert bir fındıkçıktır. Utrikulanın biçimi, gagası ve yüzeyindeki damarlar, stigma sayısı ile başakların sayısı ve dizilişi, türlerin ayırt edilmesinde kullanılan en önemli karakterlerdir. Tozlaşma rüzgârla gerçekleşir; bu nedenle çiçekler gösterişsiz, kahverengi ya da yeşilimsi renktedir.

Cinsin üyeleri bataklık, sulak çayır, orman tabanı, kumul ve dağ stepleri gibi çok farklı yaşam alanlarında bulunur. Yoğun kök ve rizom sistemleri toprağı tutarak erozyonu azaltır, sulak alanlarda turba oluşumuna katkıda bulunur. Tohumları kuşlar ve küçük memeliler, yaprakları ise birçok böcek tırtılı ve otçul hayvan için besin kaynağıdır. Bu yönleriyle ilaklar, bulundukları ekosistemlerin yapısında önemli bir yer tutar.