Carex atrata

Carex atrata, sazgiller (Cyperaceae) familyasının Carex cinsine ait, çok yıllık bir dağ sazıdır. Adını, başaklarını saran koyu, neredeyse siyah renkli pullardan alır; Latince atratus kelimesi karaya bürünmüş anlamına gelir.

Gevşek öbekler oluşturan bir bitkidir. Gövdeleri genellikle 15–50 cm boylanır, yaprakları düz, yumuşak ve gövdeden kısadır. Gövde ucunda birkaç başak bulunur; en üstteki başak çoğunlukla tabanında erkek, üst kısmında dişi çiçekler taşır. Başaklar olgunlukta ince saplar üzerinde aşağıya doğru sarkar. Koyu kahverengi ila siyah pullar ile açık renkli tulumcuklar arasındaki karşıtlık bitkiye kendine özgü bir görünüm verir. Dişi çiçeklerin üç tepeciği vardır.

Yüksek dağların alpin ve subalpin kuşağında, nemli çayırlarda, kayalık yamaçlarda, kar yığınlarının eridiği alanlarda ve kaya yarıklarında yetişir; kireçli topraklarda daha sık görülür. Kısa yüksek dağ yazında, genellikle yaz başında ve ortasında çiçeklenir ve rüzgârla tozlaşır. Soğuk ve rüzgârlı koşullara uyum sağlamış alçak boylu yapısıyla dağ çayırı bitki örtüsünün bir parçasıdır.

Avrupa'nın yüksek dağlarından Asya'nın dağlık bölgelerine ve Kuzey Kutbu çevresine kadar yayılış gösteren, arktik-alpin karakterli bir türdür. Farklı bölgelerde çeşitli alttürlere ayrılır. Carex cinsinin pek çok üyesi gibi dağ ekosistemlerinde toprağı tutarak erozyonu azaltır ve yaban keçisi, dağ koyunu gibi otçul hayvanlar için yem sağlar.

Sazlar ilk bakışta buğdaygillere benzese de genellikle üç köşeli, içi dolu ve boğumsuz gövdeleriyle onlardan kolayca ayrılır. Ülkemizde de Carex cinsinin çok sayıda türü bulunur ve bunların doğru tanınması çoğu zaman olgun meyveli örneklerin dikkatle incelenmesini gerektirir.