Carex atherodes

Carex atherodes, sazgiller (Cyperaceae) familyasının Carex cinsine ait, iri yapılı ve çok yıllık bir saz türüdür. Kuzey yarımkürenin serin bölgelerinde geniş yayılış gösteren sulak alan bitkilerindendir.

Uzun sürünücü rizomlarıyla yayılarak geniş ve yoğun topluluklar kurar. Üç köşeli gövdeleri genellikle 50–120 cm boylanır. Yaprakları geniştir ve özellikle yaprak kınları ile yaprakların alt yüzü belirgin şekilde tüylüdür; bu tüylülük türü tanımada yararlı bir özelliktir. Gövdenin üst kısmında birkaç ince erkek başak, altında ise iri, silindirik dişi başaklar bulunur. Meyveyi saran tulumcuklar uzun ve belirgin iki dişli bir gagayla sonlanır; türün adı da bu kılçık benzeri gaga dişlerine gönderme yapar.

Sığ göl ve gölet kıyılarında, bataklıklarda, ıslak çayırlarda ve mevsimsel olarak su basan çukurlarda yetişir. Yaz başında çiçeklenir ve rüzgârla tozlaşır. Geniş toplulukları su kuşları için yuva ve saklanma yeri sağlar; tohumları da bazı kuşlar tarafından yenir. Kuzey Amerika'nın çayır bölgelerinde, sulak alanlardaki önemli yem bitkilerinden biri olarak da bilinir.

Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika'nın kuzey kesimlerini kapsayan çevre-kutupsal (sirkumboreal) bir yayılışa sahiptir. Carex cinsi, iki binden fazla türüyle çiçekli bitkilerin en kalabalık cinslerinden biridir ve özellikle serin iklimlerin sulak alanlarında baskın bitki örtüsünü oluşturur. Bu tür sazlar kıyıları sağlamlaştırır, su kalitesini iyileştirir ve sulak alan besin ağlarının temelini oluşturur.

Sazlar ilk bakışta buğdaygillere benzese de genellikle üç köşeli, içi dolu ve boğumsuz gövdeleriyle onlardan kolayca ayrılır. Ülkemizde de Carex cinsinin çok sayıda türü bulunur ve bunların doğru tanınması çoğu zaman olgun meyveli örneklerin dikkatle incelenmesini gerektirir.