Camponotus xerxes (Forel, 1904)

Camponotus xerxes, karıncagiller (Formicidae) familyasına ait İran ve çevresindeki kurak bölgelerden bilinen bir marangoz karıncası türüdür. Adını Pers kralı Kserkses'ten alır. Sıcak, kurak ve taşlık habitatlarda yaşar.

Camponotus cinsinin üyeleri, Türkçede genellikle marangoz karıncalar olarak anılır. Bu karıncaların göğüs (mezozoma) bölümü üstten bakıldığında kesintisiz, düzgün kavisli bir profil çizer; bel kısmında tek bir boğum (petiol) bulunur ve iğneleri yoktur. Savunmada iğne yerine karın ucundan formik asit püskürtürler. İşçiler arasında belirgin boy farkı görülür: küçük işçilerin yanında iri başlı, güçlü çeneli büyük işçiler de bulunur.

Cins, dünya genelinde binden fazla türüyle karıncaların en kalabalık cinslerinden biridir ve kutup bölgeleri dışında hemen her yerde yayılış gösterir. Yuvalarını çoğunlukla toprak altında, taş altlarında ya da çürümekte olan odun içinde kurarlar. Pek çok tür alacakaranlıkta veya gece etkindir. Beslenmeleri büyük ölçüde yaprak bitleri ve benzeri böceklerin salgıladığı tatlı ballı maddeye, çiçek nektarına ve küçük eklem bacaklılardan elde ettikleri proteine dayanır. Yiyecek kaynağına ulaşan işçiler, yuvaya dönerken bıraktıkları kimyasal izlerle diğer işçileri de bu kaynağa yönlendirebilir.

Koloniler genellikle tek bir kraliçe tarafından kurulur; kanatlı erkek ve dişiler yılın sıcak döneminde çiftleşme uçuşu yapar, döllenen kraliçe kanatlarını atarak yeni bir yuva kurar. Marangoz karıncalar ölü odunun parçalanmasına, toprağın havalanmasına ve küçük böcek popülasyonlarının dengelenmesine katkıda bulunarak ekosistemde önemli rol oynar. İnsanlar için tehlikeli değildirler; ancak ısırdıklarında hafif bir acı hissedilebilir. Bazı iri türler ahşap yapılarda yuva kurduklarında zarar verebilse de, doğal ortamdaki türlerin büyük çoğunluğu insanla doğrudan bir etkileşime girmez.