Campanula rapunculus

Campanula rapunculus, çançiçeğigiller (Campanulaceae) familyasının Campanula cinsine ait, iki yıllık otsu bir bitkidir. Kalınlaşmış, beyaz, havuç biçimli kökü ile tanınır. Bu kök ve genç yapraklar Avrupa'da yüzyıllar boyunca sebze olarak tüketilmiş, bitki bu amaçla bahçelerde de yetiştirilmiştir. Grimm kardeşlerin ünlü masalı “Rapunzel”in adı da bu bitkinin Almanca adından gelir.

Bitki genellikle 30–100 cm kadar boylanır. İlk yıl toprak üstünde bir yaprak rozeti oluşturur ve kökünde besin depolar; ikinci yıl ise dik, ince ve çoğunlukla az dallı bir çiçek gövdesi geliştirir. Dip yaprakları ters yumurta biçimli, gövde yaprakları ise dar ve uzundur. Çiçekler gövde boyunca uzun, dar bir salkım halinde dizilir. Taç küçük ya da orta boy, huni ya da çan biçimli, açık mavi, leylak ya da beyaz renklidir. Çanak yaprakları ince ve iplik gibidir.

Tür çayırlarda, yol ve tarla kenarlarında, çalılık kenarlarında, açık orman alanlarında ve kuru, güneşli yamaçlarda yetişir. Çiçeklenme genellikle ilkbahar sonu ile yaz ortası arasında gerçekleşir. Çiçekleri arılar ve diğer böcekler tarafından tozlaştırılır. Meyve, çok sayıda küçük tohum içeren bir kapsüldür; tohumlar dökülerek bitkinin çevresinde yeni bireylerin çıkmasını sağlar.

Doğal yayılış alanı Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'yı kapsar. Eskiden yaygın bir sebze iken günümüzde yetiştiriciliği büyük ölçüde terk edilmiştir. Bitkinin zehirli olduğu bilinmemektedir; ancak doğadan toplanacak bitkilerin doğru tanınması her zaman önemlidir.