Buddleja davidii

Buddleja davidii, Türkçede kelebek çalısı olarak bilinen, Scrophulariaceae familyasına ait çok yıllık, yaprak döken bir çalıdır. Anavatanı Çin'in orta ve batı bölgeleri ile Tibet çevresidir. Bol çiçekli ve kokulu salkımları nedeniyle 19. yüzyılın sonlarından itibaren Avrupa'ya ve dünyanın birçok ılıman bölgesine süs bitkisi olarak taşınmış, bugün parklarda ve bahçelerde en sık yetiştirilen çalılardan biri hâline gelmiştir.

Bitki genellikle 2 ila 4 metre boylanır, kemerli ve hızlı büyüyen dallar oluşturur. Yaprakları karşılıklı dizilmiş, mızrak biçiminde ve uzundur; üst yüzü koyu yeşil, alt yüzü ise sık tüylü olduğundan grimsi beyaz görünür. Yaz ortasından sonbahara kadar dal uçlarında uzun, koni biçimli salkımlar hâlinde çok sayıda küçük, borumsu çiçek açar. Doğal formda çiçekler leylak ya da mor renkli ve ortası turuncudur; kültür çeşitlerinde beyaz, pembe, koyu mor ve mavimsi tonlar da bulunur. Çiçeklerin bal kokusu ve bol nektarı kelebekleri, arıları ve diğer tozlaşıcıları çeker; bitkinin yaygın adı da buradan gelir.

Kelebek çalısı güneşli, iyi drene olan topraklarda kolayca yetişir; kuraklığa ve fakir topraklara dayanıklıdır. Her yıl çok sayıda küçük, rüzgârla taşınan tohum üretir. Bu özellikleri nedeniyle demiryolu kenarları, yıkıntılar, taş ocakları, nehir kıyıları ve boş arsalar gibi açık alanlara hızla yayılır. Avrupa'nın birçok ülkesinde, Kuzey Amerika'da ve Yeni Zelanda'da istilacı bitki olarak kabul edilir ve yerli bitki örtüsünü baskılayabildiği için bazı bölgelerde yetiştirilmesi sınırlandırılmıştır.

Bahçelerde genellikle kış sonunda sert budanır, çünkü çiçekler o yılın sürgünlerinde oluşur. Türkiye'de de süs bitkisi olarak yaygın biçimde dikilir. Nektarı tozlaşıcılar için yararlı olsa da yaprakları kelebek tırtılları için besin kaynağı oluşturmaz; bu nedenle doğal bitki örtüsünün yerini almaması önerilir.