Bombus sulfureus (Friese, 1905)

Bombus sulfureus, zar kanatlılar takımının (Hymenoptera) Apidae familyasına ve bombus arılarını kapsayan Bombus cinsine ait bir türdür. Türün adı kükürt sarısı anlamına gelir ve kürkündeki belirgin sarı renge işaret eder. Bombus arıları tıknaz, yoğun tüylü, iri arılardır; türlerin ayrımında kürkün renk bantları, yüz ve dil uzunluğu, erkeklerde ise genital yapılar önem taşır. Aynı türün bireyleri arasında renk varyasyonu sık görüldüğünden, yalnızca renge dayanarak yapılan tanımlar yanıltıcı olabilir.

Bu tür Batı Asya'nın dağlık ve açık alanlarıyla ilişkilendirilen bombus türleri arasındadır. Bombus cinsinin dünyada yaklaşık iki yüz elli türü bulunur ve cins özellikle Kuzey Yarımküre'nin ılıman ve dağlık bölgelerinde çeşitlilik gösterir; Anadolu ve Kafkasya bu açıdan zengin bölgelerdendir.

Bombus arıları sosyal yaşayan arılardır. İlkbaharda kış uykusundan çıkan döllenmiş kraliçe tek başına bir yuva kurar, ilk işçileri kendisi büyütür; yaz boyunca koloni büyür ve mevsim sonunda yeni kraliçeler ile erkekler üretilir. Yaşlı kraliçe, işçiler ve erkekler sonbaharda ölür, yalnızca yeni kraliçeler kışı toprakta geçirir. Yuvalar türe göre toprak altındaki oyuklarda, kemirgen yuvalarında ya da yer yüzeyindeki bitki örtüsü arasında kurulur.

Bombus arıları iri vücutları ve yoğun tüyleri sayesinde serin havalarda da uçabilir; kas titreşimiyle vücutlarını ısıtabilirler. Çiçekleri titreşimle silkeleyerek polen toplayabilmeleri onları domates gibi bitkiler için de değerli tozlayıcılar yapar. Yabani bitkilerin ve pek çok tarım bitkisinin tozlaşmasında önemli rol oynarlar. Genellikle saldırgan değildirler; işçiler ve kraliçeler ancak yuvaları tehdit edildiğinde ya da sıkıştırıldıklarında sokar.

Dünya genelinde bombus türlerinin önemli bir kısmı habitat kaybı, yoğun tarım, tarım ilaçları ve iklim değişikliği nedeniyle azalmaktadır. Çiçekli çayır ve steplerin korunması bu arıların geleceği için büyük önem taşır.