Bombus fragrans (Pallas, 1771)

Bombus fragrans, zar kanatlılar takımının (Hymenoptera) Apidae familyasına ve bombus arılarını kapsayan Bombus cinsine ait bir türdür. Avrupa'nın en iri bombus arılarından biri olarak bilinir. Kürkü büyük ölçüde soluk sarımsı ya da krem renklidir ve kanat kökleri arasında koyu bir bant bulunur. Yer altına yuva yapan bombus türlerini içeren bir alt cinse dahildir.

Tür, Doğu Avrupa'dan Orta Asya'ya uzanan açık step ve kuru çayır alanlarının tipik bir arısıdır. Baklagiller ve diğer derin çiçekli bitkileri ziyaret eder; dili görece uzundur. Step habitatlarının tarım alanlarına dönüştürülmesiyle birçok bölgede belirgin biçimde azalmış ve yayılışının bazı kısımlarında nadir hale gelmiştir; bu nedenle koruma açısından önem taşıyan türler arasında değerlendirilir.

Bombus arıları sosyal yaşayan arılardır. İlkbaharda kış uykusundan çıkan döllenmiş kraliçe tek başına bir yuva kurar, ilk işçileri kendisi büyütür; yaz boyunca koloni büyür ve mevsim sonunda yeni kraliçeler ile erkekler üretilir. Yaşlı kraliçe, işçiler ve erkekler sonbaharda ölür, yalnızca yeni kraliçeler kışı toprakta geçirir. Yuvalar türe göre toprak altındaki oyuklarda, kemirgen yuvalarında ya da yer yüzeyindeki bitki örtüsü arasında kurulur.

Bombus arıları iri vücutları ve yoğun tüyleri sayesinde serin havalarda da uçabilir; kas titreşimiyle vücutlarını ısıtabilirler. Çiçekleri titreşimle silkeleyerek polen toplayabilmeleri onları domates gibi bitkiler için de değerli tozlayıcılar yapar. Yabani bitkilerin ve pek çok tarım bitkisinin tozlaşmasında önemli rol oynarlar. Genellikle saldırgan değildirler; işçiler ve kraliçeler ancak yuvaları tehdit edildiğinde ya da sıkıştırıldıklarında sokar.

Dünya genelinde bombus türlerinin önemli bir kısmı habitat kaybı, yoğun tarım, tarım ilaçları ve iklim değişikliği nedeniyle azalmaktadır. Çiçekli çayır ve steplerin korunması bu arıların geleceği için büyük önem taşır.