Avena fatua

Avena fatua, buğdaygiller (Poaceae) ailesine ait, tek yıllık, hekzaploit bir yabani yulaf türüdür ve Türkçede yabani yulaf ya da deli yulaf olarak bilinir. Bitki 60–150 cm boylanabilir; yaprakları geniş, düz ve kenarlarında zaman zaman tüylüdür. Çiçek durumu gevşek, yayılan bir salkımdır; sarkık başakçıklar genellikle iki ya da üç çiçeklidir. Her çiçeğin lemması sırttan çıkan dirsekli, alt kısmı burgulu ve koyu renkli uzun bir kılçık taşır; lemmaların alt kısmı kahverengimsi tüylerle kaplıdır.

Avena (yulaf) cinsi, Akdeniz havzası, Batı Asya ve Kuzey Afrika merkezli olarak dağılan, tek yıllık türlerin ağırlıkta olduğu bir buğdaygil cinsidir ve kültür yulafını da kapsar. Bu cinsin üyelerinde çiçek durumu sarkık başakçıklardan oluşan gevşek bir salkımdır. Başakçıkları saran iki kavuz büyük, zarımsı ve çok damarlıdır; çiçeklerin lemmaları ise çoğu yabani türde sırttan çıkan, dirsekli ve alt kısmı burgulu kalın bir kılçık taşır. Bu kılçık nemle bükülüp açılarak tohumun toprağa gömülmesine yardım eder. Türler, başakçık yapısı, kılçıkların sayısı, olgunlukta çiçeklerin dağılma biçimi ve kromozom sayısı (diploit, tetraploit ve hekzaploit) bakımından birbirinden ayrılır.

Olgunlukta çiçekler başakçıktan tek tek ayrılır ve tabanlarında belirgin, at nalı biçimli bir kopma izi kalır; bu özellik onu kültür yulafından ayırmaya yarar. Tohumları toprakta uzun yıllar canlılığını koruyabilir ve farklı zamanlarda çimlenir.

Tür, tahıl tarlaları, nadas alanları, yol kenarları ve bozulmuş yerlerde yetişir; ilkbahar sonu ve yaz başında çiçeklenir. Avrasya kökenlidir ancak dünyanın ılıman bölgelerinin hemen tamamına yayılmıştır. Buğday ve arpa tarlalarının en zararlı yabancı otlarından biri olarak kabul edilir; ürünle rekabet ederek verimi önemli ölçüde düşürür ve tohumları hasat edilen tanelere karışır.

Buğdaygiller (Poaceae, eski adıyla Gramineae) dünyanın en büyük ve ekonomik açıdan en önemli bitki ailelerinden biridir. Bu ailenin üyelerinde gövde genellikle boğumlu ve boğum araları içi boş saplardan oluşur, yapraklar iki sıralı dizilir ve gövdeyi saran bir kın ile bu kının üst ucunda dil adı verilen zarımsı ya da tüylü bir yapı bulunur. Çiçekler küçük, gösterişsiz ve rüzgârla tozlaşmaya uyumludur; başakçık adı verilen birimler hâlinde toplanır ve kavuzlarla korunur. Meyve, tohum kabuğunun meyve duvarıyla kaynaştığı karyopsis tipindedir.