Avena barbata

Avena barbata, buğdaygiller (Poaceae) ailesine ait, tek yıllık bir yabani yulaf türüdür. Genellikle 30–100 cm boylanan ince gövdeleri ve dar yaprakları vardır. Başakçıklar sarkık, ince ve genellikle iki çiçeklidir; lemmanın ucu iki ince, uzun kıl benzeri uçla sonlanır ve sırtında uzun, dirsekli bir kılçık taşır. Lemmaların alt yarısı uzun tüylerle kaplıdır; türün adı da bu “sakallı” görünümden gelir.

Avena (yulaf) cinsi, Akdeniz havzası, Batı Asya ve Kuzey Afrika merkezli olarak dağılan, tek yıllık türlerin ağırlıkta olduğu bir buğdaygil cinsidir ve kültür yulafını da kapsar. Bu cinsin üyelerinde çiçek durumu sarkık başakçıklardan oluşan gevşek bir salkımdır. Başakçıkları saran iki kavuz büyük, zarımsı ve çok damarlıdır; çiçeklerin lemmaları ise çoğu yabani türde sırttan çıkan, dirsekli ve alt kısmı burgulu kalın bir kılçık taşır. Bu kılçık nemle bükülüp açılarak tohumun toprağa gömülmesine yardım eder. Türler, başakçık yapısı, kılçıkların sayısı, olgunlukta çiçeklerin dağılma biçimi ve kromozom sayısı (diploit, tetraploit ve hekzaploit) bakımından birbirinden ayrılır.

Tür, Akdeniz ikliminin hâkim olduğu bölgelerde kuru çayırlarda, taşlık yamaçlarda, yol kenarlarında, nadas alanlarında ve bozulmuş açık yerlerde çok yaygındır. İlkbaharda çiçeklenir ve yaz başında tohumlarını döker. Doğal yayılışı Akdeniz havzası ve Batı Asya'dır; Kaliforniya gibi Akdeniz iklimli başka bölgelere taşınmış ve buralarda geniş otlaklarda baskın hâle gelmiştir. Tetraploit bir türdür ve yulafın evrimini anlamaya yönelik genetik çalışmalarda sık kullanılır.

Buğdaygiller (Poaceae, eski adıyla Gramineae) dünyanın en büyük ve ekonomik açıdan en önemli bitki ailelerinden biridir. Bu ailenin üyelerinde gövde genellikle boğumlu ve boğum araları içi boş saplardan oluşur, yapraklar iki sıralı dizilir ve gövdeyi saran bir kın ile bu kının üst ucunda dil adı verilen zarımsı ya da tüylü bir yapı bulunur. Çiçekler küçük, gösterişsiz ve rüzgârla tozlaşmaya uyumludur; başakçık adı verilen birimler hâlinde toplanır ve kavuzlarla korunur. Meyve, tohum kabuğunun meyve duvarıyla kaynaştığı karyopsis tipindedir.