Asperula lycia

Asperula lycia, kökboyasıgiller (Rubiaceae) familyasına ait bir bitkidir; bazı güncel sınıflandırmalarda Cynanchica cinsi altında ele alınır. Adı, Güneybatı Anadolu'daki tarihî Likya bölgesine işaret eder ve dar yayılışlı bir Anadolu bitkisi olduğunu düşündürür. Az bilinen türlerden biri olduğundan aşağıdaki bilgiler büyük ölçüde cinsin genel özelliklerine dayanır.

Cinsin üyeleri tek yıllık ya da çok yıllık otsu bitkiler veya küçük çalımsı bitkilerdir. Yaprakları gövde üzerinde dörtlü ya da daha fazla sayıda halkalar oluşturur; bu halkalardaki yaprakların bir kısmı aslında yaprağa benzeyen kulakçıklardır. Çiçekler küçük, huni ya da boru biçimli olup genellikle dört taç yapraklıdır; beyaz, pembe veya leylak renkte olabilir. Meyve iki parçalı kuru bir meyvedir.

Bu bitkiler çoğunlukla kayalık yamaçlarda, taşlı alanlarda, kalker kayalıklarda ve dağlık bölgelerin açık alanlarında yetişir. Çiçeklenme genellikle ilkbahar sonu ile yaz aylarında olur; küçük çiçekleri arılar, sinekler ve küçük kelebekler tarafından ziyaret edilir. Dar yayılışlı türler, taş ocakları, yol yapımı, habitat kaybı ve aşırı otlatma karşısında hassastır.

Asperula cinsi dünya genelinde yaklaşık iki yüz tür içerir. Türkiye bu cins bakımından dünyanın en zengin bölgelerinden biridir ve ülkede bulunan türlerin önemli bir kısmı endemiktir. Batı ve Orta Toroslar ile Güneybatı Anadolu dağlarının kalker kayalıkları, cinsin çok sayıda yerel tür ve alttür oluşturduğu başlıca alanlardandır.

Kökboyasıgiller familyası, kahve ve kınakına gibi ekonomik açıdan önemli bitkileri de içeren büyük bir familyadır. Asperula türlerinin bazıları geçmişte boya bitkisi olarak ya da hoş kokuları nedeniyle kullanılmıştır. Cinsin sınıflandırması karmaşıktır; moleküler çalışmalar sonucunda bazı gruplar Galium, Cynanchica ve başka cinslere aktarılmıştır. Türlerin doğru tanımlanması için çiçek borusunun uzunluğu, yaprak halkalarındaki yaprak sayısı ve tüylülük gibi ayrıntılı özellikler dikkate alınır.