Aphaenogaster subterranea (Linnaeus, 1758)

Aphaenogaster subterranea, zar kanatlılar (Hymenoptera) takımının karıncalar (Formicidae) familyasına ait, Aphaenogaster cinsinden bir karınca türüdür. Avrupa'nın en tanınmış Aphaenogaster türlerinden biridir. Tür adı Latincede "yer altında yaşayan" anlamına gelir. İşçileri küçük, sarımsı kahverengi ile koyu kahverengi arasında renkli, ince yapılı karıncalardır.

Bu cinsin üyeleri uzun bacakları ve narin yapılarıyla dikkat çeker. İşçilerin boyu türlere göre değişmekle birlikte genellikle birkaç milimetre ile bir santimetre arasındadır. Baş arkada daralarak boyun benzeri bir yapı oluşturur, göğüs bölgesinde çoğu türde bir çift diken bulunur. Bel kısmı iki boğumludur ve iğne körelmiş değildir; ancak bu karıncalar insanlar için tehlike oluşturmaz.

Cinsin üyeleri toprakta yaşayan, ılımlı ve sıcak iklimleri tercih eden karıncalardır. Kolonilerinde genellikle tek kraliçe bulunur. Çiftleşme uçuşları türe göre yazın ya da sonbaharda gerçekleşir; döllenen kraliçe kanatlarını düşürerek tek başına yeni bir koloni kurar. İşçiler leşçil ve avcı beslenir, ayrıca tohum ve elaiozom adlı besleyici tohum eklentilerini yuvaya taşır.

Tür Güney ve Orta Avrupa'dan Kafkasya ve Anadolu'ya kadar geniş bir alanda yayılış gösterir; nemli ormanlarda taş altlarında ve toprakta yuva yapar. Karıncalar (Formicidae) familyasının Myrmicinae alt familyasına bağlı olan Aphaenogaster cinsi, dünya genelinde iki yüzü aşkın türle temsil edilir ve özellikle Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde çeşitlilik gösterir. Akdeniz havzası ve Anadolu, cinsin tür bakımından zengin olduğu bölgeler arasındadır. Bu karıncalar toprağın havalandırılmasında, ölü organik maddenin ayrıştırılmasında ve tohumların dağıtılmasında ekosistemlere önemli katkılar sağlar.

Bu cinsin üyeleri insanlara zarar vermez ve evlerde zararlı olarak görülmez. Karınca topluluklarının izlenmesinde gösterge türler arasında yer alabilir; bu nedenle yaşam alanlarındaki değişimlere duyarlılıkları, doğa koruma açısından da önem taşır. Karıncalar ayrıca kuşlar, sürüngenler ve diğer böcekler için önemli bir besin kaynağıdır.