Aphaenogaster rupestris (Forel, 1909)

Aphaenogaster rupestris, zar kanatlılar (Hymenoptera) takımının karıncalar (Formicidae) familyasına ait, Aphaenogaster cinsinden bir karınca türüdür. Forel tarafından 1909 yılında tanımlanmıştır. Latince "kayalıklarda yaşayan" anlamına gelen tür adı, yaşam ortamına gönderme yapar.

Cinsin işçileri ince yapılı, uzun bacaklı ve hızlı hareket eden karıncalardır. Göğsün arka kısmında genellikle iki kısa diken bulunur, bel ise iki boğumdan oluşur. Renk ve yüzey dokusu türleri ayırt etmede önemlidir; bazı türler parlak siyah, bazıları kırmızımsı ya da sarımsı kahverengidir. Kraliçeler işçilerden belirgin biçimde iridir ve çiftleşme döneminde kanatlıdır.

Aphaenogaster türleri çoğunlukla toprakta, taş altlarında, kaya çatlaklarında ya da çürümüş odun içinde yuva kurar. Koloniler genellikle birkaç yüz ile birkaç bin işçiden oluşur. İşçiler tek başına yiyecek arar; ölü böcekleri, küçük omurgasızları ve tohumları toplarlar. Bazı türlerin tohum taşıyarak bitkilerin yayılmasına katkıda bulunduğu bilinir; bu ilişki mirmekokori olarak adlandırılır.

Tür Doğu Akdeniz bölgesinden bilinir. Aphaenogaster cinsi Formicidae familyasının Myrmicinae alt familyasında yer alır ve dünyada iki yüzden fazla türü kapsar. Türlerin önemli bir kısmı Akdeniz çevresinde, Orta Asya'da, Doğu Asya'da ve Kuzey Amerika'da yaşar. Türkiye, karınca faunası açısından zengin olup bu cinsin pek çok türüne ev sahipliği yapar; bunların bir kısmı yakın dönemde tanımlanmıştır.

Bu cinsin üyeleri insanlara zarar vermez ve evlerde zararlı olarak görülmez. Karınca topluluklarının izlenmesinde gösterge türler arasında yer alabilir; bu nedenle yaşam alanlarındaki değişimlere duyarlılıkları, doğa koruma açısından da önem taşır. Karıncalar ayrıca kuşlar, sürüngenler ve diğer böcekler için önemli bir besin kaynağıdır.