Aphaenogaster balcanica (Emery, 1898)

Aphaenogaster balcanica, karıncalar ailesinin (Formicidae) Myrmicinae alt ailesine bağlı Aphaenogaster cinsinin bir türüdür; Emery tarafından 1898 yılında tanımlanmıştır. Adından da anlaşılacağı gibi Balkan Yarımadası ile ilişkilendirilen bir türdür. Aphaenogaster, dünyada iki yüzü aşkın türü bulunan ve özellikle Akdeniz havzasında tür bakımından zengin bir cinstir.

Karıncalar (Formicidae), zar kanatlılar takımına (Hymenoptera) bağlı, tamamı sosyal yaşayan bir böcek ailesidir. Kolonilerde yumurtlayan kraliçe ya da kraliçeler, kısırlaşmış dişi işçiler ve yalnızca çiftleşme döneminde ortaya çıkan kanatlı erkekler bulunur. Belirgin bir bel (petiol) yapısı, dirsekli antenler ve işçilerin kanatsız olması aileyi tanımlayan başlıca özelliklerdir. Karıncalar toprağın havalanması, tohumların taşınması ve diğer böcek popülasyonlarının denetlenmesi gibi işlevlerle ekosistemlerde çok önemli bir rol oynar.

Aphaenogaster cinsinin işçileri ince yapılı, uzun bacaklı ve uzun antenli karıncalardır. Başın arka kısmı çoğunlukla boyun benzeri biçimde daralır, göğüs uzun ve ince yapılıdır, belde iki boğum (petiol ve postpetiol) bulunur. Renkleri türe göre sarımsı kahverengiden kırmızımsı ve siyaha kadar değişir. Koloniler genellikle taş altlarında, toprakta ya da çürümüş odun içinde kurulur ve birkaç yüz ile birkaç bin işçiden oluşabilir.

Bu cinsin türleri hem ölü böcekleri toplayan hem de küçük omurgasızları avlayan karışık beslenen karıncalardır; tohumları da toplarlar. Pek çok bitkinin tohumunda bulunan yağlı uzantıları (elaiozom) yemek için tohumları yuvaya taşımaları nedeniyle tohum dağılımında önemli rol oynarlar. İnsanlar için tehlike oluşturmazlar.

Tür Güneydoğu Avrupa'da yayılış gösterir ve çoğunlukla sıcak, kuru, taşlık ve çalılık yaşam alanlarında bulunur. Cinsin Balkanlar ve Anadolu'daki üyeleri birbirine çok benzediğinden, türlerin güvenilir tanısı baş biçimi, yüzey dokusu ve göğüs dikenleri gibi ayrıntıların dikkatle incelenmesini gerektirir.