Aphaenogaster aktaci (Kiran & Tezcan, 2008)

Aphaenogaster aktaci, karıncalar ailesinin (Formicidae) Myrmicinae alt ailesine bağlı Aphaenogaster cinsinin bir türüdür. Kiran ve Tezcan tarafından 2008 yılında Türkiye'den tanımlanmıştır. Aphaenogaster, dünyada iki yüzü aşkın türü bulunan, özellikle Akdeniz havzasında ve Anadolu'da tür bakımından zengin bir cinstir.

Karıncalar (Formicidae), zar kanatlılar takımına (Hymenoptera) bağlı, tamamı sosyal yaşayan bir böcek ailesidir. Kolonilerde yumurtlayan kraliçe ya da kraliçeler, kısırlaşmış dişi işçiler ve yalnızca çiftleşme döneminde ortaya çıkan kanatlı erkekler bulunur. Belirgin bir bel (petiol) yapısı, dirsekli antenler ve işçilerin kanatsız olması aileyi tanımlayan başlıca özelliklerdir. Karıncalar toprağın havalanması, tohumların taşınması ve diğer böcek popülasyonlarının denetlenmesi gibi işlevlerle ekosistemlerde çok önemli bir rol oynar.

Aphaenogaster cinsinin işçileri ince yapılı, uzun bacaklı ve uzun antenli karıncalardır. Başın arka kısmı çoğunlukla boyun benzeri biçimde daralır, göğüs uzun ve ince yapılıdır, belde iki boğum (petiol ve postpetiol) bulunur. Renkleri türe göre sarımsı kahverengiden kırmızımsı ve siyaha kadar değişir. Koloniler genellikle taş altlarında, toprakta ya da çürümüş odun içinde kurulur ve birkaç yüz ile birkaç bin işçiden oluşabilir.

Bu cinsin türleri hem ölü böcekleri toplayan hem de küçük omurgasızları avlayan karışık beslenen karıncalardır; tohumları da toplarlar. Pek çok bitkinin tohumunda bulunan yağlı uzantıları (elaiozom) yemek için tohumları yuvaya taşımaları nedeniyle tohum dağılımında önemli rol oynarlar. İnsanlar için tehlike oluşturmazlar.

Türün yayılışı ve biyolojisi henüz sınırlı sayıda çalışmaya dayanmaktadır. Anadolu, Akdeniz havzasının Aphaenogaster çeşitliliği bakımından en zengin bölgelerinden biridir ve son yıllarda buradan birçok yeni tür tanımlanmıştır; Aphaenogaster aktaci de bu çalışmaların ürünüdür. Türler arasındaki ayrım genellikle baş biçimi, yüzey dokusu ve diken yapıları gibi ince morfolojik ayrıntılara dayanır.