Anthophora plumipes (Pallas, 1772)

Anthophora plumipes, Apidae familyasının Anthophora cinsine bağlı, yalnız yaşayan bir arı türüdür. İlkbaharda ilk ortaya çıkan arılardan biridir ve bahçelerde, parklarda, yol kenarlarında sıkça görülür. Bal arısına benzese de daha tıknaz, tüylü ve çok hızlı uçan bir böcektir.

Türde iki eşey birbirinden belirgin biçimde farklıdır. Dişiler çoğunlukla tamamen siyah tüylüdür, yalnızca arka bacaklardaki polen fırçası turuncumsu renktedir; bazı bölgelerde gri tüylü dişiler de bulunur. Erkekler kahverengimsi tüylüdür, yüzleri sarı lekelidir ve orta bacaklarında uzun tüy saçakları taşırlar. Türün bilimsel adı da bu tüylü ayaklara gönderme yapar. Erkekler çiçek öbekleri arasında hızla devriye gezer ve dişileri bekler.

Uçuş dönemi genellikle kış sonundan ilkbahar ortasına kadar sürer. Uzun dilleri sayesinde ballıbaba (Lamium), ciğerotu (Pulmonaria) ve pek çok derin tüplü çiçekten ve meyve ağaçlarının çiçeklerinden nektar alır. Dişiler yuvalarını toprak sırtlarında, kil yamaçlarda, eski taş ve kerpiç duvarlarda kazdıkları tünellere yapar; uygun yerlerde çok sayıda yuva yan yana bulunabilir. Her hücreye polen ve nektar karışımı bir besin konur ve tek bir yumurta bırakılır. Yeni nesil bir sonraki ilkbaharda ergin olarak çıkar. Yuvalarına Melecta cinsinden asalak arılar girebilir.

Tür Avrupa'nın büyük bölümünden Kuzey Afrika'ya, Anadolu ve Orta Asya üzerinden Doğu Asya'ya kadar geniş bir alanda yayılış gösterir. Erken ilkbaharda açan bitkilerin önemli tozlayıcılarından biridir. Saldırgan değildir; dişiler ancak elle tutulduklarında sokabilir, erkeklerin ise iğnesi yoktur. Bu cinsin üyeleri günün sıcak saatlerinde en etkin hale gelir; serin havalarda ise çiçekler üzerinde ya da yuva girişlerinde dinlenir. Dişiler bir mevsim boyunca yalnızca sınırlı sayıda hücre hazırlayabildiğinden üreme hızları görece düşüktür.