Andrena urfana

Andrena urfana, Hymenoptera takımının Andrenidae familyasına bağlı Andrena cinsinde yer alan bir yabani arı türüdür. Tür adı Şanlıurfa’ya işaret eder. Andrena, dünyada bin beş yüzü aşkın türüyle arıların en büyük cinslerinden biridir ve özellikle Kuzey Yarımküre’nin ılıman ve kurak bölgelerinde çok çeşitlidir; Akdeniz havzası ve Anadolu bu cins bakımından özellikle zengindir.

Bu cinsin üyeleri genellikle küçük ile orta boylu, koyu renkli ve tüylü arılardır; boyları türe göre birkaç milimetreden bir buçuk santimetreye kadar değişir. Dişilerin yüzünde, gözlerle anten kökleri arasında yer alan ve “yüz çukurları” olarak bilinen kadifemsi, tüylü oluklar cins için karakteristiktir. Dişiler polenleri arka bacaklarındaki ve göğüs yanlarındaki uzun tüylerde taşır. Türler arasındaki ayrım çoğunlukla tüy rengi, vücut noktalanması ve erkeklerin genital yapıları gibi ayrıntılı morfolojik özelliklerle yapılır.

Andrena türleri yalnız yaşayan, toprakta yuva yapan arılardır. Dişi, toprağa dikey bir tünel kazar ve bunun yan dallarında hücreler hazırlar; her hücreye polen ve nektardan oluşan bir besin topu yerleştirip üzerine bir yumurta bırakır. Larvalar bu besinle gelişir ve çoğu tür yılda tek kuşak verir. Erişkinler genellikle ilkbaharda, kısa bir dönem boyunca uçar. Bazı türler belirli bitki gruplarına özelleşmişken bazıları pek çok bitkiden polen toplar.

Toprakta yuva yapan bu arılar hem yabani bitkilerin hem de meyve ağaçları gibi kültür bitkilerinin tozlaşmasında önemli rol oynar. Saldırgan değildir ve insanlar için bir tehlike oluşturmaz.

Andrenidae familyasının birçok türü dar yayılışlıdır ve yalnızca belirli bölgelerden bilinir. Bu nedenle yaşam alanlarının tarım alanlarına dönüştürülmesi, yoğun ilaçlama ve çiçekli bitki örtüsünün azalması, bu tür yabani arıların yerel topluluklarını olumsuz etkileyebilen başlıca tehditler arasında sayılır.