Ampelisca dalmatina G. Karaman, 1975

Ampelisca dalmatina, eklembacaklılar şubesinin yüksek kabuklular (Malacostraca) sınıfına bağlı Amphipoda takımının Ampeliscidae ailesinde yer alan küçük bir deniz kabuklusudur. Tür adı, Adriyatik kıyısındaki Dalmaçya bölgesine gönderme yapar ve türün Akdeniz’in bu kesiminden tanımlandığını yansıtır. Ampeliscidae, tüp içinde yaşayan amfipodlar arasında en iyi bilinen ailelerden biridir ve Ampelisca dünya denizlerinde yüzlerce türle temsil edilen geniş bir cinstir.

Ampeliscidae üyeleri yanlardan basık, ince ve yarı saydam vücutlarıyla tanınır. Bu cinsin üyelerinin boyu genellikle birkaç milimetre ile iki santimetre arasındadır. Başın önünde, kornea merceği taşıyan iki çift basit göz bulunur; bu özellik aileyi diğer amfipodlardan ayırmada önemlidir. Birinci anten ikinciye göre belirgin biçimde kısadır, ikinci anten ise çoğu zaman vücut kadar uzun olabilir. Arka bacaklardan sonuncusu uzun ve geniş yapılıdır. Türler arasındaki ayrım çoğunlukla karın halkalarının kenar dişleri, bacakların diken dizilimi ve kuyruk uzantısının biçimi gibi ince ayrıntılara dayanır ve mikroskop altında yapılır.

Ampelisca türleri deniz tabanının kumlu ve çamurlu zeminlerinde, salgıladıkları ipeksi iplikler ve tortu taneleriyle ördükleri yassı tüplerin içinde yaşar. Tüpün ağzından başlarını ve antenlerini çıkararak sudaki askıda parçacıkları ve zemin yüzeyindeki organik maddeyi toplarlar; bu nedenle süzerek ve tortu yiyerek beslenen canlılar olarak kabul edilirler. Çoğunlukla sığ kıyı sularından kıta sahanlığının daha derin bölgelerine kadar dağılım gösterirler. Uygun zeminlerde çok yoğun topluluklar oluşturabilir, tabanı adeta tüplerden oluşan bir halıyla kaplayabilirler.

Bütün amfipodlarda olduğu gibi dişiler yumurtalarını göğüs bölgesindeki kuluçka kesesinde taşır; yavrular larva evresi geçirmeden, erginlerin küçük birer kopyası olarak keseden çıkar. Bu doğrudan gelişim, türlerin yayılma yeteneğini sınırlar ve yerel toplulukların oluşmasına katkıda bulunur. Ampelisca türleri birçok dip balığı ve diğer bentik avcılar için önemli bir besin kaynağıdır; ayrıca kirliliğe, özellikle petrol kirliliğine karşı duyarlı olduklarından deniz ortamının sağlığını değerlendirmede gösterge canlı olarak kullanılırlar. İnsanlar için herhangi bir tehlike oluşturmazlar.