Amblyopyrum muticum

Amblyopyrum muticum, buğdaygiller (Poaceae) familyasının Triticeae oymağına ait tek yıllık bir ottur. Pek çok kaynakta Aegilops mutica adıyla, yani buğdayın yakın akrabası olan kılçık otları (Aegilops) arasında ele alınır. Tür adı Latince kılçıksız anlamına gelir ve başakçıklarının kılçık taşımamasına işaret eder.

Bitki ince, uzun ve silindirik bir başak oluşturur; başakçıklar başak ekseni boyunca seyrek dizilir ve başak olgunlaştığında eksen parçalara ayrılarak dağılır. Gövdeler dik ya da tabanda dirsekli olup yapraklar dar ve şerit biçimlidir. Diğer Aegilops türlerinin çoğundan farklı olarak başakçıkları kılçıksızdır ya da çok kısa kılçıklıdır; bu özellik türün tanınmasını kolaylaştırır.

Tür kurak ve yarı kurak bozkırlarda, nadas tarlalarında, yol kenarlarında ve taşlı yamaçlarda yetişir. Sonbahar ya da ilkbahar yağışlarıyla çimlenir, ilkbahar sonu ile yaz başında çiçeklenir. Buğdaygillerin çoğu kendine tozlaşırken bu türün büyük ölçüde yabancı tozlaşma göstermesi dikkat çekici bir özelliğidir. Yayılışı esas olarak İç Anadolu ve Kafkasya çevresiyle sınırlıdır.

Bitkinin asıl önemi buğday ıslahı açısındandır. T genomu olarak bilinen kendine özgü bir genom taşır ve buğdayla yapılan melezlemelerde hastalıklara dayanıklılık ile çevresel strese tolerans gibi özelliklerin aktarılması için genetik kaynak olarak incelenir. Bu nedenle buğdayın yabani akrabalarının korunması çalışmalarında öncelikli türler arasında sayılır.