Alopecurus vaginatus

Alopecurus vaginatus, buğdaygiller (Poaceae) familyasının tilkikuyruğu (Alopecurus) cinsine ait çok yıllık bir ot türüdür. Tür adı, Latincede kın anlamına gelen sözcükten türemiştir ve yaprak kınlarının belirgin olmasına gönderme yapar. Kümeler hâlinde büyüyen bitkinin saplarının ucunda cinse özgü yoğun, yumurtamsı ile kısa silindirik arasında değişen, tüylü kavuzlu başakçıklardan oluşan bir çiçek durumu bulunur.

Alopecurus (tilkikuyruğu) cinsi, Kuzey Yarımkürenin ılıman bölgelerinde yayılış gösteren, yaklaşık kırk kadar tür içeren bir buğdaygil cinsidir. Cinsin en belirgin özelliği, çiçek durumunun yoğun, silindirik ya da yumurtamsı, tilki kuyruğunu andıran başak benzeri bir salkım olmasıdır. Başakçıklar tek çiçeklidir ve yanlardan basıktır; iki kavuz çoğunlukla tabanda birbirine kaynaşmıştır, çiçek pulu ise sırtından çıkan bir kılçık taşır. Bu özellikler cinsi, görünüşçe benzeyen Phleum (itkuyruğu) türlerinden ayırmaya yarar.

Tür, Anadolu, Kafkasya ve çevresindeki dağlık bölgelerde yayılış gösterir. Genellikle yüksek kesimlerdeki taşlı yamaçlarda, dağ bozkırlarında ve dağ çayırlarında yetişir. Çok yıllık yapısı ve kümeli büyüme biçimi, onu soğuk kışlara ve kısa yaz mevsimine uyumlu kılar; çiçeklenme genellikle yaz başında gerçekleşir.

Cinsin üyeleri çoğunlukla nemli çayırlar, dere kenarları, sulak çukurlar, tarla kenarları ve dağ meraları gibi ortamlarda yetişir. Hem tek yıllık hem çok yıllık türleri bulunur; tek yıllık türler genellikle ilkbaharda hızla gelişip tohum bağlar ve yaz kuraklığı başlamadan yaşam döngüsünü tamamlar. Çok yıllık türler ise kümeler ya da toprak altı gövdelerle yayılarak sık örtüler oluşturabilir. Tilkikuyruğu türleri otlatma açısından değerli olabilir; bazıları ise tarım alanlarında yabancı ot olarak bilinir. Türkiye, Akdeniz ve İran-Turan floralarının kesiştiği konumu nedeniyle cinsin pek çok türünü barındırır; türlerin ayırt edilmesinde kavuzların biçimi ve tüylülüğü, kılçığın uzunluğu ve yaprak kınının şişkin olup olmaması önemlidir.