Allium siculum

Allium siculum, Nergisgiller (Amaryllidaceae) familyasına bağlı, soğanlı ve çok yıllık bir bitkidir. Uzun süre ayrı bir cins olan Nectaroscordum içinde ele alınmış, bugün ise genellikle Allium cinsine dahil edilmektedir. Bal sarımsağı olarak da anılan tür, süs bitkisi olarak bahçelerde de yetiştirilir.

Bitki oldukça iri yapılıdır; çiçekli gövdesi bir metreyi aşabilir. Yaprakları şerit biçimli, kenarları hafifçe kıvrık ve gövdenin dibinde toplanmıştır; ezildiğinde keskin bir koku yayar. Çiçek durumu, uzun ve sarkık saplar üzerinde taşınan çan biçimli çiçeklerden oluşur. Çiçekler yeşilimsi krem renkte olup pembemsi-mor tonlarla çizgilidir. Döllenmenin ardından çiçek sapları yukarı doğru dikleşir ve meyveler dik konumda olgunlaşır; bu özellik türü kolayca tanınır kılar. Çiçeklenme ilkbahar sonu ile yaz başında gerçekleşir.

Tür nemli ve gölgeli ormanlarda, orman açıklıklarında ve dere kenarlarında yetişir. Yayılışı Akdeniz havzasının batısından Balkanlara, Karadeniz çevresine ve Anadolu'ya kadar uzanır; doğu populasyonları çoğunlukla bulgaricum alt türü olarak ayrılır.

Allium cinsi, soğan, sarımsak ve pırasayı da içeren, Kuzey Yarımküre'de yayılış gösteren ve sayısı yaklaşık bin türe ulaşan geniş bir cinstir. Cinsin üyeleri toprak altında bir soğan ya da rizom taşıyan, ezildiğinde kükürtlü bileşikler nedeniyle karakteristik soğan veya sarımsak kokusu yayan çok yıllık otsu bitkilerdir. Çiçekler, genç evrede zarsı bir kını (spata) tarafından örtülen şemsiye biçimli bir çiçek durumunda toplanır.

Çan biçimli çiçekleri bol nektar üretir ve arılar tarafından sıkça ziyaret edilir. Bazı Balkan mutfaklarında yaprakları baharat olarak kullanılır.