Allium proponticum

Allium proponticum, soğangiller (Amaryllidaceae) familyasının Allium cinsine ait, çok yıllık soğanlı bir bitkidir. Tür adı, Marmara Denizi'nin antik çağdaki adı olan Propontis'e gönderme yapar ve türün bu bölgeyle ilişkisini gösterir.

Allium cinsinin üyeleri toprak altında bir soğan taşıyan, çok yıllık otsu bitkilerdir. Yaprakları genellikle şeritsi, ipliksi ya da içi boş borumsu yapıdadır ve ezildiğinde cinse özgü soğan ya da sarımsak kokusunu verir. Bu koku, dokularda bulunan kükürtlü bileşiklerden kaynaklanır. Çiçekler, gövdenin ucunda zarsı bir kını yırtarak açılan şemsiye biçimli bir çiçek durumunda toplanır; her çiçekte altı tepal, altı ercik ve üç gözlü üst durumlu bir yumurtalık bulunur.

Gövde ucunda küçük çiçeklerden oluşan şemsiye biçimli bir çiçek durumu taşır. Marmara Bölgesi ve çevresinde, Kuzeybatı Anadolu ile komşu Balkan topraklarında yayılış gösteren türler arasında yer alır. Bu bölgedeki soğan türleri çoğunlukla kurak, taşlı yamaçlarda, çalılıklarda ve açık otlaklarda yetişir, yaz aylarında çiçeklenir.

Cinsin bitkileri, kısa bir büyüme dönemine uyum sağlamış jeofitlerdir: sonbahar ve kış yağışlarıyla yapraklanır, ilkbahar ya da yaz başında çiçeklenir, ardından toprak üstü kısımları kuruyarak kurak dönemi soğan halinde geçirir. Çiçekler başta arılar olmak üzere çeşitli böcekler tarafından tozlaşır; meyve, çok sayıda siyah tohum içeren bir kapsüldür. Bazı türler çiçek durumunda küçük yavru soğancıklar oluşturarak eşeysiz olarak da çoğalabilir.

Dünyada yaklaşık bin türü bulunan Allium, Kuzey Yarımküre'nin en büyük bitki cinslerinden biridir ve tür çeşitliliğinin en yoğun olduğu bölgeler Akdeniz havzası ile Orta ve Batı Asya'dır. Türkiye, bu cinsin önemli çeşitlilik merkezlerinden biri sayılır; ülkede yüzlerce tür ve alttür bilinmekte olup bunların önemli bir kısmı endemiktir. Cins, soğan, sarımsak ve pırasa gibi kültür bitkilerini de içerir.