Allium neapolitanum

Allium neapolitanum, soğangiller (Amaryllidaceae) familyasının Allium cinsine ait, çok yıllık soğanlı bir bitkidir. Tür adı İtalya'daki Napoli kentine gönderme yapar. Kısa boylu bir türdür; birkaç geniş, düz, şeritsi yaprağı ve üç köşeli bir gövdesi vardır. Gövde ucunda, saf beyaz, yıldız biçiminde açık çiçeklerden oluşan gevşek bir şemsiye taşır.

Allium cinsinin üyeleri toprak altında bir soğan taşıyan, çok yıllık otsu bitkilerdir. Yaprakları genellikle şeritsi, ipliksi ya da içi boş borumsu yapıdadır ve ezildiğinde cinse özgü soğan ya da sarımsak kokusunu verir. Bu koku, dokularda bulunan kükürtlü bileşiklerden kaynaklanır. Çiçekler, gövdenin ucunda zarsı bir kını yırtarak açılan şemsiye biçimli bir çiçek durumunda toplanır; her çiçekte altı tepal, altı ercik ve üç gözlü üst durumlu bir yumurtalık bulunur.

İlkbaharda çiçeklenir. Zeytinlikler, tarla kenarları, yol kenarları ve çalılıklar gibi açık ve yarı gölgeli alanlarda yetişir. Doğal yayılışı Akdeniz havzasıdır ve Türkiye'nin Akdeniz ve Ege kıyılarında da bulunur. Süs bitkisi olarak yaygın biçimde yetiştirilir ve bazı ülkelerde doğaya kaçarak istilacı hale gelmiştir. Bitkinin soğanı ve yaprakları yenebilir.

Cinsin bitkileri, kısa bir büyüme dönemine uyum sağlamış jeofitlerdir: sonbahar ve kış yağışlarıyla yapraklanır, ilkbahar ya da yaz başında çiçeklenir, ardından toprak üstü kısımları kuruyarak kurak dönemi soğan halinde geçirir. Çiçekler başta arılar olmak üzere çeşitli böcekler tarafından tozlaşır; meyve, çok sayıda siyah tohum içeren bir kapsüldür. Bazı türler çiçek durumunda küçük yavru soğancıklar oluşturarak eşeysiz olarak da çoğalabilir.

Dünyada yaklaşık bin türü bulunan Allium, Kuzey Yarımküre'nin en büyük bitki cinslerinden biridir ve tür çeşitliliğinin en yoğun olduğu bölgeler Akdeniz havzası ile Orta ve Batı Asya'dır. Türkiye, bu cinsin önemli çeşitlilik merkezlerinden biri sayılır; ülkede yüzlerce tür ve alttür bilinmekte olup bunların önemli bir kısmı endemiktir. Cins, soğan, sarımsak ve pırasa gibi kültür bitkilerini de içerir.